Kenan Erim Kimdir? Hayatı, Aphrodisias Kazıları ve Türk Arkeolojisine Katkıları

Kenan Erim, Aydın’ın Karacasu ilçesindeki Aphrodisias Antik Kenti’nde yaklaşık otuz yıl boyunca yürüttüğü kazılarla tanınan Türk arkeolog, akademisyen ve klasik arkeoloji uzmanıdır.

13 Şubat 1929 tarihinde İstanbul’da doğan Kenan Tevfik Erim, eğitim hayatının önemli bölümünü İsviçre ve Amerika Birleşik Devletleri’nde geçirdi. New York Üniversitesinde klasik arkeoloji eğitimi aldıktan sonra Princeton Üniversitesinde doktorasını tamamladı.

Erim’in adı, 1961 yılında başlattığı Aphrodisias kazılarıyla özdeşleşti. Antik kentin tiyatrosu, Sebasteion’u, Tetrapylon’u, stadyumu, agora alanları, hamamları ve heykeltıraşlık eserleri onun başkanlığındaki ekipler tarafından araştırıldı, belgelenip koruma altına alındı.

Aphrodisias’ın yalnızca bilim dünyasında değil, uluslararası kamuoyunda da tanınması için büyük çaba gösteren Kenan Erim; kazı, koruma, müzecilik, yayın ve tanıtım çalışmalarını birlikte yürüttü.

3 Kasım 1990 tarihinde hayatını kaybeden Erim, vasiyeti ve yaşamı boyunca kurduğu güçlü bağ doğrultusunda Aphrodisias Antik Kenti’ne, Tetrapylon yakınındaki özel mezar alanına defnedildi.

Kenan Erim Kısaca Kimdir?

Kenan Erim, Roma dönemi kentleri, klasik arkeoloji, antik heykeltıraşlık ve yazıtlar üzerine çalışan Türk arkeologdur. En önemli bilimsel çalışması, 1961 yılından ölümüne kadar yönettiği Aphrodisias kazılarıdır.

Kenan Erim’in yaşamındaki başlıca gelişmeler şöyle özetlenebilir:

• 13 Şubat 1929 tarihinde İstanbul’da doğdu.
• Çocukluk ve gençlik yıllarının bir bölümünü Cenevre’de geçirdi.
• New York Üniversitesinde klasik arkeoloji eğitimi aldı.
• Princeton Üniversitesinde doktora yaptı.
• New York Üniversitesinde akademisyen olarak görev aldı.
• 1961 yılında Aphrodisias kazılarını başlattı.
• Kazıları yaklaşık otuz yıl boyunca yönetti.
• Aphrodisias Müzesi’nin gelişmesine katkı sağladı.
• Sebasteion kabartmalarının ve kentteki çok sayıda yapının ortaya çıkarılmasını sağladı.
• 3 Kasım 1990 tarihinde Ankara’da hayatını kaybetti.
• Aphrodisias Antik Kenti’ne defnedildi.

Kenan Erim Ne Zaman ve Nerede Doğdu?

Kenan Tevfik Erim, 13 Şubat 1929 tarihinde İstanbul’da doğdu.

Babası Tevfik Erim diplomattı. Ailesinin görevi nedeniyle çocukluk ve eğitim yıllarının bir bölümünü İsviçre’nin Cenevre kentinde geçirdi.

Uluslararası bir çevrede büyümesi, Kenan Erim’in erken yaşlardan itibaren yabancı dillere, Avrupa kültürüne, tarihe ve klasik uygarlıklara ilgi duymasını sağladı.

Erim’in Fransızca, İngilizce, Türkçe ve klasik araştırmalarda gerekli olan eski diller üzerindeki yetkinliği, ilerleyen yıllarda uluslararası arkeoloji çevreleriyle güçlü ilişkiler kurmasına yardımcı oldu.

Kenan Erim’in Eğitimi

Kenan Erim, üniversite eğitimi için Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti.

1953 yılında New York Üniversitesinde klasik arkeoloji alanında lisans eğitimini tamamladı. Ardından Princeton Üniversitesinde doktora çalışmalarına başladı ve 1958 yılında doktorasını tamamladı.

Eğitimi sırasında:

• Eski Yunan arkeolojisi,
• Roma arkeolojisi,
• Klasik sanat tarihi,
• Antik heykeltıraşlık,
• Latince ve Eski Yunanca,
• Antik mimari,
• Yazıt bilimi

alanlarında uzmanlaştı.

Doktora döneminde Akdeniz dünyasındaki arkeolojik çalışmaları yakından takip etti ve İtalya’daki antik merkezlerde yürütülen araştırmalara katıldı.

Kenan Erim’in Akademik Kariyeri

Kenan Erim, doktora eğitimini tamamlamasının ardından New York Üniversitesinde akademik göreve başladı.

Üniversitenin klasik arkeoloji ve sanat tarihi alanlarındaki önemli kurumlarından biri olan Institute of Fine Arts bünyesinde dersler verdi ve araştırmalar gerçekleştirdi.

1971 yılında profesörlüğe yükselen Erim, özellikle Roma kentleri, antik heykeltıraşlık ve Anadolu arkeolojisi alanlarında öğrenciler yetiştirdi.

Akademik çalışmalarının büyük bölümünü Aphrodisias kazılarıyla birlikte yürüttü. Kazı sezonlarında Türkiye’de, yılın geri kalanında ise Amerika Birleşik Devletleri’nde ders ve yayın çalışmalarını sürdürdü.

Kenan Erim’in İlk Arkeoloji Çalışmaları

Kenan Erim, Aphrodisias öncesinde İtalya ve Akdeniz dünyasındaki çeşitli arkeolojik çalışmalara katıldı.

Özellikle Sicilya’daki Morgantina kazılarında edindiği deneyim, onun:

• Antik kent kazısı,
• Mimari belgeleme,
• Seramik değerlendirme,
• Heykel ve yazıt inceleme,
• Uluslararası kazı ekibi yönetimi

konularında uzmanlaşmasına katkı sağladı.

Bu saha deneyimi, daha sonra Aphrodisias gibi geniş ve çok katmanlı bir antik kentin kazılarını yönetebilmesinin temelini oluşturdu.

Aphrodisias Antik Kenti Nerede?

Aphrodisias Antik Kenti, Aydın ilinin Karacasu ilçesine bağlı Geyre Mahallesi yakınlarında bulunmaktadır.

Kent, Antik Çağ’da Karia bölgesinin sınırları içerisinde yer alıyordu. Adını, kentte büyük önem taşıyan aşk ve güzellik tanrıçası Aphrodite’den almıştır.

Aphrodisias:

• Aphrodite Tapınağı,
• Tetrapylon,
• Sebasteion,
• Tiyatro,
• Stadyum,
• Hadrianus Hamamları,
• Agora,
• Odeon,
• Piskoposluk yapıları,
• Heykeltıraşlık atölyeleri

ile tanınmaktadır.

Kent ve çevresindeki antik mermer ocakları, 2017 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır.

Aphrodisias Ne Zaman Kuruldu?

Aphrodisias ve çevresindeki yerleşim tarihi tarih öncesi dönemlere kadar uzanır. Bununla birlikte kentin asıl gelişimi Helenistik ve Roma dönemlerinde gerçekleşmiştir.

MÖ 2. ve 1. yüzyıllarda büyümeye başlayan kent, Roma İmparatorluğu döneminde önemli bir din, sanat ve yönetim merkezi hâline geldi.

Aphrodisias’ın gelişmesinde:

• Aphrodite kutsal alanı,
• Verimli tarım arazileri,
• Yakındaki mermer ocakları,
• Roma yöneticileriyle kurulan yakın ilişkiler,
• Gelişmiş heykeltıraşlık geleneği

etkili oldu.

Kenan Erim Aphrodisias’ı Nasıl Tanıdı?

Kenan Erim’in Aphrodisias’a ilgisi, Anadolu’daki klasik dönem kentlerini araştırdığı yıllarda başladı.

Antik kent daha önce yerli ve yabancı araştırmacılar tarafından ziyaret edilmiş ve sınırlı kazılar gerçekleştirilmişti. Ancak alanın büyük bölümü toprak altında bulunuyor, önemli yapılar yeterince araştırılmamış durumda kalıyordu.

Erim, kentin yüksek bilimsel potansiyelini fark ederek uzun süreli bir kazı projesi hazırladı. Türkiye Cumhuriyeti makamları ve New York Üniversitesiyle yürütülen çalışmalar sonucunda sistemli kazılar 1961 yılında başladı.

Bu tarihten sonra Kenan Erim’in yaşamının merkezine Aphrodisias yerleşti.

Aphrodisias Kazıları Ne Zaman Başladı?

New York Üniversitesi tarafından desteklenen ve Kenan Erim başkanlığında yürütülen modern Aphrodisias kazıları 1961 yılında başladı.

Kazılar, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığının izni ve denetimi altında gerçekleştirildi.

Kenan Erim’in başkanlığındaki ekipler:

• Antik yapıları kazdı.
• Heykelleri ve yazıtları belgeledi.
• Mimari parçaları sınıflandırdı.
• Yapıların korunması için restorasyon projeleri hazırladı.
• Buluntuların sergilenmesi için müze çalışmalarına katkı sağladı.
• Kenti uluslararası bilim dünyasına tanıttı.

Kenan Erim’in Aphrodisias Kazılarındaki Rolü

Kenan Erim yalnızca kazı başkanı olarak çalışmadı. Projenin bilimsel, mali, diplomatik ve tanıtım süreçlerini de yönetti.

Erim’in başlıca görevleri şunlardı:

• Uluslararası bilim insanlarından oluşan ekipler kurmak,
• Kazı bütçesi ve destek kaynakları bulmak,
• Türkiye ile yabancı üniversiteler arasında iş birliği sağlamak,
• Buluntuların bilimsel yayınlarını hazırlamak,
• Antik yapıları koruma altına almak,
• Aphrodisias’ın tanıtımı için konferanslar ve yayınlar yapmak.

Onun kişisel ilişkileri ve uluslararası itibarı, kazıların onlarca yıl kesintisiz devam edebilmesinde etkili oldu.

Ara Güler ve Aphrodisias

Aphrodisias’ın geniş kitleler tarafından tanınması konusunda fotoğraf sanatçısı Ara Güler’in çektiği fotoğraflar önemli bir yere sahiptir.

Ara Güler, Geyre köyü çevresinde antik kalıntıların günlük yaşamla iç içe bulunduğu dönemi fotoğrafladı. Köylülerin antik sütunları, lahitleri ve mimari parçaları gündelik yaşamlarının bir parçası olarak kullandıklarını gösteren görüntüler büyük ilgi çekti.

Bu fotoğraflar, Aphrodisias’ın ulusal ve uluslararası basında daha görünür hâle gelmesine katkı sağladı.

Bununla birlikte Aphrodisias’ın bilimsel olarak keşfedilmesi yalnızca tek bir kişiye veya olaya bağlanmamalıdır. Kent daha önce de araştırmacılar tarafından bilinmekteydi. Kenan Erim’in temel katkısı, alanı uzun süreli ve sistemli bir kazı programıyla bilim dünyasına kazandırmasıdır.

Aphrodisias Tetrapylonu

Tetrapylon, Aphrodisias’ın en tanınmış anıtsal yapılarından biridir.

Yunanca kökenli “tetrapylon” kelimesi, dört kapılı veya dört yönlü anıtsal geçit anlamına gelir.

Aphrodisias Tetrapylonu:

• Dört sıra sütun grubuna,
• Zengin bitkisel bezemelere,
• Kıvrımlı alınlık düzenine,
• Aphrodite kutsal alanına yönelen geçişe

sahiptir.

Yapının parçaları kazılar sırasında belgelenmiş, uzun süren koruma ve yeniden ayağa kaldırma çalışmaları sonucunda anastylosis yöntemiyle restore edilmiştir.

Anastylosis Nedir?

Anastylosis, yıkılmış tarihî yapıların özgün mimari parçalarının mümkün olduğunca eski konumlarına yerleştirilerek yeniden ayağa kaldırılması yöntemidir.

Bu yöntemde:

• Özgün taşların yerleri belirlenir.
• Mimari parçalar belgelenir.
• Eksik alanlar sınırlı ve ayırt edilebilir malzemeyle tamamlanır.
• Yapının tarihî özgünlüğünün korunmasına dikkat edilir.

Aphrodisias Tetrapylonu, Türkiye’deki dikkat çekici anastylosis uygulamalarından biridir.

Sebasteion Nedir?

Sebasteion, Roma imparatorları ile tanrıların onurlandırılması amacıyla inşa edilen büyük bir kutsal ve törensel yapı kompleksidir.

Adını, Roma imparatorları için kullanılan Yunanca “Sebastos” unvanından alır.

Aphrodisias Sebasteion’u:

• Uzun bir tören yolu,
• Üç katlı sütunlu cepheler,
• İmparatorluk ailesini gösteren kabartmalar,
• Mitolojik sahneler,
• Roma egemenliğindeki halkları temsil eden figürler

içeriyordu.

Kenan Erim dönemindeki kazılar, yapının çok sayıdaki kabartmasının ortaya çıkarılmasını sağladı.

Sebasteion Kabartmaları

Sebasteion kazılarında bulunan mermer kabartmalar, Aphrodisias’ın sanat tarihindeki önemini artıran başlıca eserler arasındadır.

Kabartmalarda:

• Roma imparatorları,
• İmparatorluk ailesi üyeleri,
• Yunan mitolojisi kahramanları,
• Tanrılar ve tanrıçalar,
• Roma tarafından yenilen halkların kişileştirmeleri,
• Zafer ve egemenlik sahneleri

tasvir edilmiştir.

Bu eserler Roma’nın siyasal propagandası ile Yunan mitolojik geleneğinin aynı yapı üzerinde nasıl birleştirildiğini göstermektedir.

Nero ve Agrippina Kabartması

Sebasteion’un tanınmış kabartmalarından biri, İmparator Nero ile annesi Agrippina’yı birlikte gösterir.

Sahne, Roma imparatorluk ailesinin gücünü ve hanedan devamlılığını vurgulayan siyasal bir tasvir olarak değerlendirilir.

Aphrodisias Heykeltıraşlık Okulu

Aphrodisias, Antik Çağ’da mermer heykeltıraşlığıyla tanınan önemli bir üretim merkeziydi.

Kentin yakınındaki yüksek kaliteli mermer ocakları, heykeltıraşların kolaylıkla malzeme temin etmesini sağlıyordu.

Aphrodisiaslı ustalar:

• İmparator portreleri,
• Tanrı ve tanrıça heykelleri,
• Lahitler,
• Kabartmalar,
• Mimari süslemeler,
• Mitolojik figürler

üretiyordu.

Ustaların bazıları eserlerini imzalıyor ve farklı Roma kentlerinde görev yapıyordu. Bu durum Aphrodisias’ın yerel değil, uluslararası ölçekte tanınan bir sanat merkezi olduğunu gösterir.

Heykeltıraşlık Atölyesi

Kazılarda, kentin merkezine yakın bir alanda heykeltıraşlık üretimiyle ilişkilendirilen atölye kalıntıları ortaya çıkarıldı.

Atölye çevresinde:

• Tamamlanmamış heykeller,
• Mermer yongaları,
• İşlenme aşamasındaki parçalar,
• Heykeltıraşlık araçlarına ilişkin izler,
• Onarım görmüş eski eserler

bulundu.

Bu buluntular, antik heykellerin hangi aşamalardan geçirilerek üretildiğini anlamaya yardımcı oldu.

Aphrodisias Tiyatrosu

Aphrodisias Tiyatrosu, antik kentin önemli kamusal yapılarından biridir.

Tiyatro:

• Sahne binası,
• Oturma sıraları,
• Orkestra bölümü,
• Yazıtlı mimari elemanlar,
• Roma dönemindeki değişiklikler

ile dikkat çeker.

Kenan Erim’in başkanlığındaki kazılarda tiyatronun yapım evreleri, kent tarihine ilişkin yazıtlar ve Roma yönetimiyle ilişkileri hakkında önemli bilgiler elde edildi.

Aphrodisias ve Roma Yazıtları

Aphrodisias, çok sayıda Yunanca ve Latince yazıtın korunduğu önemli antik kentlerden biridir.

Yazıtlar sayesinde:

• Kentin Roma ile siyasal ilişkileri,
• İmparatorlardan aldığı ayrıcalıklar,
• Yerel yöneticiler,
• Heykeltıraşlar,
• Dinî görevliler,
• Vergi ve fiyat düzenlemeleri

hakkında bilgi edinilmektedir.

Kenan Erim, yazıt uzmanlarıyla birlikte çalışarak tiyatro ve diğer yapılarda bulunan metinlerin bilimsel olarak yayımlanmasına katkı sağladı.

Diocletianus’un Tavan Fiyatlar Fermanı

Aphrodisias’ta bulunan önemli yazılı belgelerden biri, Roma İmparatoru Diocletianus dönemine ait tavan fiyatlar düzenlemesiyle ilişkilidir.

Ferman, imparatorluk içerisindeki:

• Temel gıda ürünleri,
• Hayvanlar,
• Hammaddeler,
• Taşıma ücretleri,
• İşçilik ücretleri,
• Çeşitli ticari mallar

için uygulanabilecek en yüksek fiyatları belirlemeyi amaçlıyordu.

Aphrodisias’taki parçalar Roma İmparatorluğu’nun ekonomik tarihi hakkında önemli bilgiler sağlar.

Aphrodisias Stadyumu

Aphrodisias Stadyumu, Antik Roma dünyasının en iyi korunmuş stadyum yapılarından biridir.

Yaklaşık 270 metre uzunluğa sahip yapı, on binlerce seyirciyi ağırlayabilecek kapasitedeydi.

Stadyumda:

• Atletizm yarışları,
• Koşu müsabakaları,
• Halk gösterileri,
• İmparatorluk törenleri,
• Geç dönemlerde dövüş ve gösteriler

düzenlenmiş olabilir.

Aphrodite Tapınağı

Aphrodite Tapınağı, kentin dinî kimliğinin merkezini oluşturuyordu.

Tapınak Roma döneminde büyük bir kutsal alanın içerisinde bulunuyordu. Aphrodite kültü, kentte siyasal ve ekonomik yaşam üzerinde de etkiliydi.

Geç Antik Çağ’da Hristiyanlığın yayılmasıyla birlikte tapınak büyük ölçüde dönüştürülerek kilise olarak kullanılmaya başlandı.

Bu dönüşüm:

• Sütunların yeniden düzenlenmesi,
• Yeni duvarların inşa edilmesi,
• İç mekânın bazilikaya çevrilmesi,
• Pagan süslemelerin değiştirilmesi

gibi işlemleri içeriyordu.

Aphrodisias Müzesi

Aphrodisias kazılarında ortaya çıkarılan çok sayıdaki heykel, kabartma ve arkeolojik eser, antik kent içerisinde bulunan Aphrodisias Müzesinde sergilenmektedir.

Kenan Erim, kazı buluntularının bölgeden uzaklaştırılmadan yerinde sergilenmesine büyük önem verdi.

Müze koleksiyonunda:

• Sebasteion kabartmaları,
• İmparator portreleri,
• Tanrı ve tanrıça heykelleri,
• Lahitler,
• Heykeltıraşlık atölyesi buluntuları,
• Yazıtlar,
• Mimari parçalar

yer almaktadır.

Kenan Erim’in Koruma Anlayışı

Kenan Erim, arkeolojik kazının yalnızca eserleri ortaya çıkarmaktan ibaret olmadığını savunuyordu.

Ona göre kazılan yapıların:

• Belgelenmesi,
• Sağlamlaştırılması,
• Doğal etkilerden korunması,
• Ziyaretçilere güvenli biçimde sunulması,
• Bilimsel yayınlarla tanıtılması

gerekiyordu.

Bu nedenle Aphrodisias kazılarında arkeologların yanında mimarlar, konservatörler, heykel uzmanları, epigraflar ve fotoğrafçılar görev aldı.

Kenan Erim Aphrodisias’ı Nasıl Tanıttı?

Kenan Erim, kazı sonuçlarını yalnızca akademik makalelerle sınırlamadı.

Aphrodisias’ın tanıtımı için:

• Uluslararası konferanslar verdi.
• Gazete ve dergilere yazılar hazırladı.
• National Geographic gibi yayınlarla çalıştı.
• Müze ve sergi projeleri geliştirdi.
• Kitaplar yayımladı.
• Bilimsel kurumlar ve bağışçılarla ilişkiler kurdu.

Bu tanıtım faaliyetleri Aphrodisias’ın uluslararası ölçekte tanınan önemli bir antik kent hâline gelmesini sağladı.

Kenan Erim’in Kitapları ve Yayınları

Kenan Erim, Aphrodisias ve klasik arkeoloji üzerine çok sayıda akademik yayın hazırladı.

En tanınmış eserlerinden biri:

Aphrodisias: City of Venus Aphrodite

adlı kitaptır.

Kitapta:

• Kentin tarihi,
• Kazıların gelişimi,
• Mimari yapılar,
• Heykeltıraşlık eserleri,
• Yazıtlar,
• Günlük yaşam

geniş bir okuyucu kitlesinin anlayabileceği şekilde ele alınmıştır.

Erim ayrıca Sebasteion, tiyatro yazıtları, Roma imparatorları ve Aphrodisiaslı heykeltıraşlar üzerine bilimsel makaleler yayımladı.

Kenan Erim’in Aldığı Ödüller

Kenan Erim, bilimsel çalışmaları ve Aphrodisias’a yaptığı katkılar nedeniyle çeşitli uluslararası ödül ve onurlara layık görüldü.

Bunlar arasında:

• Guggenheim bursu,
• New York City Liberty Medal,
• İtalya Cumhuriyeti Liyakat Nişanı,
• National Geographic Society Centennial Medal

gibi ödüller bulunmaktadır.

Bu ödüller, onun arkeoloji, kültürel miras ve uluslararası bilimsel iş birliği alanlarındaki çalışmalarının takdir edildiğini göstermektedir.

Kenan Erim Ne Zaman Öldü?

Kenan Erim, 3 Kasım 1990 tarihinde Ankara’da hayatını kaybetti.

Ölümü, Türk ve uluslararası arkeoloji çevrelerinde büyük üzüntü yarattı. Yaklaşık otuz yıl boyunca yönettiği Aphrodisias kazıları, onun bilimsel yaşamının ayrılmaz bir parçası hâline gelmişti.

Kenan Erim’in naaşı, Aphrodisias Antik Kenti’ndeki Tetrapylon yakınında hazırlanan mezara defnedildi.

Kenan Erim Neden Aphrodisias’a Gömüldü?

Kenan Erim’in Aphrodisias’a defnedilmesi, arkeoloğun antik kentle kurduğu güçlü bağı simgelemektedir.

Erim:

• Yaklaşık otuz yılını kazılara ayırmış,
• Kentin dünyada tanınmasını sağlamış,
• Yapıların korunması için çalışmış,
• Aphrodisias’ı yaşamının merkezi hâline getirmiştir.

Mezarı, kentin sembol yapılarından Tetrapylon’un yakınında bulunmaktadır.

Kenan Erim’den Sonra Aphrodisias Kazıları

Kenan Erim’in ölümünden sonra Aphrodisias kazıları sona ermedi.

New York Üniversitesi ve Oxford Üniversitesi iş birliğiyle yürütülen araştırmalar, farklı kazı başkanları ve uzman ekipler tarafından sürdürüldü.

Yeni dönem çalışmalarında:

• Kent planı,
• Sebasteion,
• Stadyum,
• Hadrianus Hamamları,
• Güney Agora,
• Heykeltıraşlık atölyeleri,
• Geç Antik Çağ yerleşimi,
• Mermer ocakları

üzerine araştırmalar devam etmiştir.

Günümüzde Aphrodisias kazıları, Kenan Erim’in başlattığı uzun soluklu bilimsel geleneği sürdürmektedir.

Aphrodisias’ın UNESCO Dünya Mirası Süreci

Aphrodisias Antik Kenti ve antik mermer ocakları, 2017 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne kaydedildi.

Alan:

• Olağanüstü korunmuş Roma dönemi kent dokusu,
• Aphrodite kült merkezi,
• Üstün nitelikli mermer heykeltıraşlığı,
• Heykeltıraşlık atölyeleri,
• Anıtsal yapıları,
• Mermer ocaklarıyla üretim merkezi arasındaki ilişki

nedeniyle dünya mirası kabul edilmiştir.

Kenan Erim, UNESCO kaydından yıllar önce hayatını kaybetmiş olsa da kentin korunması ve uluslararası ölçekte tanınması için yürüttüğü çalışmalar bu sürecin temelini oluşturmuştur.

Kenan Erim’in Türk Arkeolojisindeki Yeri

Kenan Erim, Türk arkeolojisinin uluslararası alanda tanınmasına katkı sağlayan önemli bilim insanlarından biridir.

Türk arkeolojisine katkıları şöyle sıralanabilir:

• Aphrodisias’ta uzun süreli ve sistemli kazılar yürütmesi,
• Antik kentin temel yapılarını gün ışığına çıkarması,
• Aphrodisias heykeltıraşlık okulunu tanıtması,
• Sebasteion kabartmalarının ortaya çıkarılmasına katkı sağlaması,
• Kazı ve koruma çalışmalarını birlikte yürütmesi,
• Uluslararası üniversite ve kurumlarla iş birliği kurması,
• Türkiye’nin kültürel mirasını dünyaya tanıtması,
• Çok sayıda öğrenci ve araştırmacı yetiştirmesi.

Kenan Erim Neden Önemlidir?

Kenan Erim’in önemi, yalnızca bir antik kentte uzun süre kazı yapmasından kaynaklanmaz.

Erim, Aphrodisias için:

• Kazı başkanı,
• Bilimsel araştırmacı,
• Koruma savunucusu,
• Uluslararası temsilci,
• Bağış ve destek organizatörü,
• Yayıncı ve tanıtımcı

rollerini aynı anda üstlendi.

Bu bütüncül yaklaşım, Aphrodisias’ın sıradan bir kazı alanı olmaktan çıkarak dünya çapında tanınan bir arkeoloji merkezine dönüşmesini sağladı.

Kenan Erim Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kenan Erim kimdir?

Kenan Erim, 1961–1990 yılları arasında Aphrodisias kazılarını yöneten Türk arkeolog ve New York Üniversitesi profesörüdür.

Kenan Erim ne zaman doğdu?

13 Şubat 1929 tarihinde İstanbul’da doğdu.

Kenan Erim ne zaman öldü?

3 Kasım 1990 tarihinde Ankara’da hayatını kaybetti.

Kenan Erim hangi üniversitede okudu?

New York Üniversitesinde klasik arkeoloji eğitimi aldı ve Princeton Üniversitesinde doktorasını tamamladı.

Kenan Erim hangi üniversitede çalıştı?

New York Üniversitesinde akademisyen ve profesör olarak görev yaptı.

Kenan Erim hangi kazıyı yaptı?

En önemli ve uzun süreli çalışması, Aydın’ın Karacasu ilçesindeki Aphrodisias Antik Kenti kazılarıdır.

Aphrodisias kazıları ne zaman başladı?

Kenan Erim başkanlığındaki modern ve uzun süreli kazılar 1961 yılında başladı.

Aphrodisias nerede?

Aydın ilinin Karacasu ilçesine bağlı Geyre Mahallesi yakınlarında bulunmaktadır.

Aphrodisias ne demek?

Kentin adı, aşk ve güzellik tanrıçası Aphrodite’den gelir. Aphrodisias, genel olarak Aphrodite’ye ait veya Aphrodite’nin kenti anlamında kullanılır.

Kenan Erim Aphrodisias’ı mı keşfetti?

Aphrodisias, Kenan Erim’den önce de bilinen ve sınırlı araştırmalar yapılan bir antik kentti. Erim’in katkısı, 1961 yılından itibaren uzun süreli ve sistemli kazıları başlatması ve kenti uluslararası ölçekte tanıtmasıdır.

Ara Güler Aphrodisias’ı keşfetti mi?

Ara Güler’in fotoğrafları Aphrodisias’ın kamuoyunda tanınmasına büyük katkı sağladı. Ancak antik kent daha önce bilim dünyası tarafından biliniyordu. Sistemli kazılar Kenan Erim’in başkanlığında yürütüldü.

Kenan Erim’in mezarı nerede?

Aphrodisias Antik Kenti’nde, Tetrapylon yakınında bulunmaktadır.

Kenan Erim neden Aphrodisias’a gömüldü?

Yaşamının yaklaşık otuz yılını Aphrodisias kazılarına ayırması ve antik kentle özdeşleşmesi nedeniyle buraya defnedildi.

Kenan Erim’in en önemli kitabı hangisidir?

Aphrodisias: City of Venus Aphrodite, en tanınmış kitaplarından biridir.

Aphrodisias neden önemlidir?

Roma dönemi kent yapıları, Aphrodite Tapınağı, iyi korunmuş stadyumu, Sebasteion kabartmaları ve gelişmiş mermer heykeltıraşlık geleneği nedeniyle önemlidir.

Aphrodisias UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde mi?

Evet. Aphrodisias Antik Kenti ve çevresindeki mermer ocakları 2017 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır.

Sonuç

Kenan Erim, yaşamını tek bir arkeolojik alanın araştırılmasına, korunmasına ve dünyaya tanıtılmasına adayan önemli Türk arkeologlardan biridir.

New York Üniversitesi ve Princeton Üniversitesindeki eğitiminin ardından klasik arkeoloji alanında akademik kariyer yapan Erim, 1961 yılında başlattığı Aphrodisias kazılarını ölümüne kadar sürdürdü.

Yaklaşık otuz yıl boyunca tiyatro, Sebasteion, Tetrapylon, stadyum, agora, tapınak ve heykeltıraşlık atölyelerinde gerçekleştirilen çalışmaların yönetimini üstlendi.

Özellikle Sebasteion kabartmaları ve Aphrodisias heykeltıraşlık okuluna ait eserler, kentin Roma dönemi sanat tarihindeki önemli konumunun anlaşılmasını sağladı.

Kenan Erim, kazının yanında koruma, restorasyon, müzecilik ve bilimsel yayın çalışmalarına da önem verdi. Buluntuların antik kent içerisinde sergilenmesini ve alanın ziyaretçilere bilinçli biçimde sunulmasını destekledi.

Uluslararası bilim kurumları, üniversiteler, basın kuruluşları ve bağışçılarla kurduğu ilişkiler sayesinde Aphrodisias dünya çapında tanınan bir arkeolojik merkez hâline geldi.

3 Kasım 1990 tarihinde hayatını kaybeden Erim’in Aphrodisias’a defnedilmesi, arkeolog ile yaşamını adadığı antik kent arasındaki güçlü bağın kalıcı bir simgesidir.

Bugün UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan Aphrodisias’ta yürütülen kazılar ve koruma çalışmaları, Kenan Erim’in başlattığı bilimsel geleneği devam ettirmektedir.

Kenan Erim; kazıları, yayınları, uluslararası çalışmaları ve kültürel mirasa bağlılığıyla Türk arkeoloji tarihinde kalıcı bir iz bırakmıştır.