Halet Çambel Kimdir? Hayatı, Arkeoloji Çalışmaları ve Karatepe-Aslantaş’a Katkıları

Halet Çambel, Türkiye’de arkeoloji, Hititoloji, tarih öncesi araştırmalar ve kültürel mirasın yerinde korunması alanlarında öncü çalışmalar gerçekleştiren Türk arkeolog, akademisyen ve eskrimcidir.

27 Ağustos 1916 tarihinde Berlin’de doğan Halet Çambel, yaşamının önemli bölümünü Anadolu arkeolojisinin araştırılmasına, genç bilim insanlarının yetiştirilmesine ve Karatepe-Aslantaş’taki eserlerin özgün çevresi içerisinde korunmasına adadı.

Çambel’in bilimsel mirası yalnızca kazılarda ortaya çıkarılan buluntularla sınırlı değildir. Yerel halkın eğitimi, kırsal kalkınma, geleneksel dokumacılığın desteklenmesi, doğal çevrenin korunması ve arkeolojik alanların açık hava müzesi olarak düzenlenmesi gibi konularda da döneminin ilerisinde bir yaklaşım geliştirdi.

1936 Berlin Olimpiyatları’nda Türkiye’yi eskrim dalında temsil eden Halet Çambel, Türkiye’nin Olimpiyat Oyunları’na katılan ilk kadın sporcularından biri oldu. Sporculuk, akademisyenlik ve arkeoloji çalışmalarını aynı yaşam öyküsünde birleştiren Çambel, Cumhuriyet döneminin en önemli bilim insanları arasında kabul edilmektedir.

Halet Çambel Kısaca Kimdir?

Halet Çambel, Anadolu’nun tarih öncesi dönemleri ile Geç Hitit kültürleri üzerinde çalışan ve özellikle Osmaniye’deki Karatepe-Aslantaş kazılarıyla tanınan Türk arkeologdur.

Çambel’in yaşamındaki başlıca dönüm noktaları şu şekilde özetlenebilir:

• 1916 yılında Berlin’de doğdu.
• İlk ve orta öğrenimini Türkiye’de tamamladı.
• Fransa’da arkeoloji ve tarih öncesi alanlarında eğitim aldı.
• 1936 Berlin Olimpiyatları’nda Türkiye’yi eskrim dalında temsil etti.
• İstanbul Üniversitesinde akademik çalışmalar yürüttü.
• Helmuth Theodor Bossert ile Karatepe-Aslantaş araştırmalarına katıldı.
• Karatepe eserlerinin bulundukları yerde korunmasını savundu.
• Türkiye’de tarih öncesi arkeolojinin kurumsallaşmasına katkı sağladı.
• 1995 yılında Türkiye Bilimler Akademisi şeref üyeliğine seçildi.
• 12 Ocak 2014 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybetti.

Halet Çambel Ne Zaman ve Nerede Doğdu?

Halet Çambel, 27 Ağustos 1916 tarihinde Almanya’nın başkenti Berlin’de doğdu.

Babası Hasan Cemil Çambel, Osmanlı Devleti’nin son dönemi ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında görevler üstlenmiş bir asker, siyasetçi ve diplomattı. Annesi Remziye Hanım ise dönemin eğitimli ve kültürlü aile çevrelerinden birine mensuptu.

Halet Çambel’in çocukluk yılları, Osmanlı Devleti’nin sona erdiği ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu büyük toplumsal dönüşüm dönemine denk geldi. Ailesinin kültürel çevresi ve aldığı eğitim, onun yabancı dillere, tarihe, spora ve bilimsel araştırmalara yönelmesinde etkili oldu.

Halet Çambel’in Eğitimi

Halet Çambel, Türkiye’deki ilk eğitiminin ardından İstanbul’da eğitim gördü. Genç yaşlarından itibaren tarih, dil, sanat ve spora ilgi duydu.

Üniversite eğitimi için Fransa’ya giden Çambel, Paris Üniversitesine bağlı Sorbonne’da arkeoloji, sanat tarihi ve tarih öncesi alanlarında öğrenim gördü.

Eğitimi sırasında yalnızca klasik arkeolojiyle değil, Anadolu ve Ön Asya uygarlıklarının dilleriyle de ilgilendi. Hititçe, Akadca ve Eski İbranice gibi eski diller üzerine çalıştı. Bunun yanında Almanca, Fransızca, İngilizce ve İtalyanca gibi modern Avrupa dillerini de kullanabiliyordu.

İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine Türkiye’ye döndü ve akademik çalışmalarını İstanbul Üniversitesinde sürdürdü.

Halet Çambel ve 1936 Berlin Olimpiyatları

Halet Çambel yalnızca arkeoloji alanındaki çalışmalarıyla değil, sporculuk yaşamıyla da Türkiye tarihinde önemli bir yere sahiptir.

Çambel, 1936 yılında Almanya’da gerçekleştirilen Berlin Yaz Olimpiyatları’nda eskrim dalında Türkiye’yi temsil etti. Suat Fetgeri Aşeni ile birlikte Türkiye’den Olimpiyat Oyunları’na katılan ilk kadın sporcular arasında yer aldı.

Halet Çambel, flöre karşılaşmalarında mücadele etti. Olimpiyatlarda madalya kazanamasa da Türkiye’de kadınların uluslararası spor organizasyonlarına katılımı açısından tarihî bir adım attı.

Onun Olimpiyatlara katılması, Cumhuriyet’in kadınların eğitim, spor, sanat ve bilim alanlarında görünür olmasını destekleyen modernleşme anlayışının önemli örneklerinden biri olarak değerlendirilir.

Halet Çambel’in Akademik Kariyeri

Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesinde çalışmalarını sürdüren Halet Çambel, arkeoloji ve tarih öncesi araştırmalarına yöneldi.

1940’lı yıllarda Anadolu’nun farklı bölgelerindeki yüzey araştırmalarına ve kazılara katıldı. Kırşehir yakınlarındaki Hashöyük çalışmalarında görev aldı ve akademik yeterliliğini tarih öncesi arkeoloji alanında geliştirdi.

Çambel, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesinde tarih öncesi arkeoloji eğitiminin gelişmesine önemli katkılar sağladı. Prehistorya alanında araştırmacıların yetiştirilmesi, laboratuvar çalışmalarının geliştirilmesi ve Anadolu tarih öncesinin bilimsel yöntemlerle incelenmesi için çalıştı.

Öğrencilerini yalnızca kazı teknikleri konusunda değil; belgeleme, dil öğrenimi, yerel toplumlarla iletişim, disiplinler arası araştırma ve kültür varlıklarının korunması konularında da yetiştirdi.

Prehistorya Nedir?

Prehistorya, yazının kullanılmaya başlanmasından önceki insanlık dönemlerini inceleyen bilim alanıdır. Türkçede tarih öncesi arkeolojisi olarak da adlandırılır.

Prehistorya araştırmalarında:

• Taş aletler,
• Seramik parçaları,
• Hayvan kemikleri,
• Bitki kalıntıları,
• Yerleşim katmanları,
• Mimari kalıntılar,
• Mezarlar ve insan iskeletleri

incelenir.

Halet Çambel, Türkiye’de tarih öncesi araştırmalarının bilimsel ve kurumsal bir yapıya kavuşmasında rol oynayan önemli akademisyenlerden biridir.

Halet Çambel ve Helmuth Theodor Bossert

Halet Çambel’in bilimsel yaşamındaki en önemli isimlerden biri, Alman arkeolog ve filolog Helmuth Theodor Bossert’tir.

Bossert, İstanbul Üniversitesinde Eski Ön Asya dilleri, arkeoloji ve Hititoloji alanlarında çalışmalar yürütüyordu. Halet Çambel de Bossert’in araştırma ekibinde görev aldı.

1940’lı yıllarda Güney Anadolu’da gerçekleştirilen araştırmalar sırasında Osmaniye yakınlarındaki Karatepe-Aslantaş yerleşimi bilim dünyasına tanıtıldı.

Karatepe’de bulunan anıtsal kapılar, kabartmalı taş bloklar ve çift dilli yazıtlar, bölgenin Geç Hitit dönemi açısından son derece önemli bir merkez olduğunu gösterdi.

Karatepe-Aslantaş Nerede?

Karatepe-Aslantaş, Osmaniye ilinin Kadirli ilçesi yakınlarında, Ceyhan Nehri ve Aslantaş Baraj Gölü çevresinde bulunan Geç Hitit dönemi yerleşimidir.

Antik yerleşim, günümüzde Karatepe-Aslantaş Açık Hava Müzesi ve millî park alanı içerisinde korunmaktadır.

Yerleşimin tarihî adı genellikle Azatiwataya olarak kabul edilir. Kent, MÖ 8. yüzyılda bölgenin hükümdarlarından Azatiwatas tarafından bir sınır kalesi ve yönetim merkezi olarak kurulmuştur.

Karatepe-Aslantaş’ta:

• Anıtsal giriş kapıları,
• Aslan ve sfenks heykelleri,
• Kabartmalı taş bloklar,
• Fenikece yazıtlar,
• Anadolu hiyeroglifli Luvice yazıtlar,
• Sur duvarları,
• Kapı odaları

bulunmuştur.

Karatepe-Aslantaş Kazıları

Karatepe-Aslantaş’taki bilimsel çalışmalar 1940’lı yıllarda başladı. İlk araştırma ve kazı ekibinde Helmuth Theodor Bossert, Halet Çambel ve Adana Müzesi Müdürü Naci Kum gibi isimler yer aldı.

Kazılar sırasında kentin kuzey ve güney kapılarında çok sayıda kabartmalı taş blok ortaya çıkarıldı.

Kabartmalarda:

• Hükümdar ve saray sahneleri,
• Tanrılar ve mitolojik varlıklar,
• Savaşçılar,
• Av sahneleri,
• Müzisyenler,
• Şölen ve ziyafet tasvirleri,
• Hayvan figürleri,
• Gemi tasvirleri

bulunmaktadır.

Bu kabartmalar, Geç Hitit dönemi toplumunun saray yaşamı, inançları, askerî düzeni, kıyafetleri ve sanat anlayışı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.

Karatepe Çift Dilli Yazıtı Nedir?

Karatepe-Aslantaş’ın bilim dünyasındaki en önemli buluntularından biri, aynı metnin Fenike alfabesi ve Anadolu hiyeroglifleriyle yazıldığı çift dilli yazıtlardır.

Yazıtlar, kentin kurucusu Azatiwatas’ın faaliyetlerini, tanrılara bağlılığını, kentte yaptığı düzenlemeleri ve yönetimi dönemindeki başarılarını anlatır.

Aynı metnin iki farklı yazı sistemiyle hazırlanmış olması, Anadolu hiyeroglifli Luvice metinlerin anlaşılmasına önemli katkı sağlamıştır.

Bu özelliği nedeniyle Karatepe yazıtları zaman zaman Mısır hiyerogliflerinin çözülmesinde kullanılan Rosetta Taşı ile karşılaştırılmaktadır.

Luvice Nedir?

Luvice, Anadolu’da Tunç ve Demir çağlarında kullanılan Hint-Avrupa kökenli eski dillerden biridir.

Dil, farklı dönemlerde çivi yazısı ve Anadolu hiyeroglifleriyle kaydedilmiştir.

Anadolu hiyeroglifleri:

• İnsan ve hayvan biçimleri,
• El, ayak ve baş işaretleri,
• Araç ve nesne sembolleri,
• Hece işaretleri,
• Kelime belirleyicileri

içeren görsel bir yazı sistemidir.

Karatepe-Aslantaş’taki çift dilli yazıtlar, işaretlerin ve kelimelerin karşılaştırılmasına olanak sağladığı için Luvice çalışmalarında temel kaynaklardan biri hâline gelmiştir.

Halet Çambel’in Karatepe Yazıtlarına Katkısı

Halet Çambel, Karatepe-Aslantaş’taki yazıtların belgelenmesi, yayımlanması ve yorumlanması çalışmalarında aktif görev aldı.

Yazıtların yalnızca okunması değil, bulundukları mimari konumlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

Çambel’in dil bilgisi, Hititoloji eğitimi ve saha deneyimi; Luvice ve Fenikece metinlerin arkeolojik bağlam içerisinde incelenmesine katkı sağladı.

Karatepe yazıtları günümüzde hem dil bilimi hem tarih hem de arkeoloji açısından Anadolu Demir Çağı’nın en önemli yazılı belgeleri arasında yer almaktadır.

Karatepe-Aslantaş Açık Hava Müzesi

Halet Çambel’in arkeoloji tarihindeki en önemli katkılarından biri, Karatepe-Aslantaş’ta ortaya çıkarılan eserlerin başka bir müzeye taşınması yerine bulundukları yerde korunmasını savunmasıdır.

Dönemin yaygın yaklaşımında önemli heykel, kabartma ve yazıtlar kazı alanından çıkarılarak merkezî müzelere götürülebiliyordu.

Çambel ise Karatepe’deki kapıların, kabartmaların, heykellerin ve yazıtların:

• Mimari bağlamlarından koparılmamasını,
• Doğal çevreleri içerisinde korunmasını,
• Ziyaretçilere özgün konumlarında gösterilmesini,
• Koruyucu yapılarla yerinde muhafaza edilmesini

savundu.

Bu yaklaşımın sonucunda Karatepe-Aslantaş, Türkiye’nin ilk açık hava müzesi uygulamalarından biri hâline geldi.

Yerinde koruma anlayışı, günümüzde arkeolojik miras yönetiminin temel ilkelerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Yerinde Koruma Nedir?

Yerinde koruma veya uluslararası kullanımıyla in situ koruma, arkeolojik eserlerin mümkün olduğunca bulundukları özgün yerde korunmasıdır.

Bu yöntemin amacı:

• Eserin mimari bağlamını korumak,
• Buluntunun çevresiyle ilişkisini göstermek,
• Arkeolojik alanın bütünlüğünü sürdürmek,
• Eserin tarihî anlam kaybını önlemek,
• Ziyaretçinin yapıyı özgün mekânında deneyimlemesini sağlamaktır.

Halet Çambel’in Karatepe’de uyguladığı yaklaşım, Türkiye’de kültür varlıklarının yerinde korunması konusunda öncü bir örnek oluşturdu.

Karatepe’de Koruyucu Mimari

Açık alanda bulunan kabartmalar; yağmur, güneş, sıcaklık farkları, bitkiler ve başka çevresel etkenler nedeniyle zarar görebilirdi.

Bu nedenle eserlerin üzerinde koruyucu yapılar oluşturulması planlandı.

Karatepe’deki koruyucu mimari çalışmalarında Halet Çambel’in eşi Nail Çakırhan ile mimar Turgut Cansever gibi isimlerin katkıları oldu.

Koruyucu yapıların tasarımında arkeolojik kalıntıları gölgelemeyen, doğal çevreyle uyumlu ve ziyaretçilerin eserleri yakından görmesine imkân veren sade bir mimari anlayış benimsendi.

Halet Çambel’in Köy Enstitüsü Anlayışına Yakın Çalışmaları

Halet Çambel, arkeolojik kazıların çevrede yaşayan insanlardan bağımsız yürütülmemesi gerektiğine inanıyordu.

Karatepe çevresindeki köylerde yaşayan insanların eğitim, sağlık ve ekonomik imkânlarının geliştirilmesi için çeşitli çalışmalar yürüttü.

Çambel’in desteklediği uygulamalar arasında:

• Çocukların eğitimine katkı sağlanması,
• Köy okullarının geliştirilmesi,
• Sağlık hizmetlerine erişimin desteklenmesi,
• Yerel ustaların kazı ve koruma çalışmalarına katılması,
• Geleneksel dokuma üretiminin canlandırılması,
• Kadınların ekonomik üretime katılması

bulunuyordu.

Bu yaklaşım, günümüzde toplum arkeolojisi olarak adlandırılan anlayışın Türkiye’deki erken örneklerinden biri olarak değerlendirilebilir.

Karatepe Kilimleri ve Doğal Boya Çalışmaları

Halet Çambel, Karatepe çevresindeki geleneksel dokuma kültürünün korunmasına da önem verdi.

Yerel kadınların ürettiği kilimlerin:

• Geleneksel motiflerinin belgelenmesi,
• Doğal boya kullanımının sürdürülmesi,
• Ürünlerin değerlendirilmesi,
• Ekonomik gelir oluşturması

için çalışmalar yapıldı.

Böylece arkeolojik araştırma ile kırsal kalkınma, geleneksel üretim ve kadın emeği arasında doğrudan bir ilişki kuruldu.

Halet Çambel ve Nail Çakırhan

Halet Çambel’in eşi Nail Çakırhan; şair, gazeteci ve geleneksel mimari alanındaki çalışmalarıyla tanınan önemli bir kültür insanıdır.

Çambel ve Çakırhan’ın birlikteliği, bilim, sanat, mimari ve toplumsal sorumluluğun bir araya geldiği uzun bir yaşam ortaklığına dönüştü.

Nail Çakırhan, Karatepe’deki koruyucu yapıların ve saha düzenlemelerinin gerçekleştirilmesine katkıda bulundu.

Çift, yaşamlarının bir bölümünü İstanbul’daki Arnavutköy yalısında, bir bölümünü ise Muğla’nın Akyaka bölgesindeki evlerinde geçirdi.

Halet Çambel Yalısı

İstanbul Arnavutköy’de bulunan ve Kırmızı Yalı olarak da bilinen Halet Çambel Yalısı, Çambel’in bilimsel ve kültürel çevresinin önemli buluşma mekânlarından biri oldu.

Yalıda:

• Arkeologlar,
• Akademisyenler,
• Sanatçılar,
• Mimarlar,
• Öğrenciler ve araştırmacılar

bir araya geldi.

Halet Çambel’in arşivi, kitapları ve bilimsel mirası sonraki kuşak araştırmacılar açısından önemli bir kaynak niteliğindedir.

Halet Çambel’in Aldığı Ödüller

Halet Çambel, bilimsel çalışmaları ve kültürel mirasa katkıları nedeniyle Türkiye’de ve yurt dışında çeşitli ödüllere layık görüldü.

Aldığı ödül ve unvanlar arasında:

• Türkiye Bilimler Akademisi şeref üyeliği,
• Adelaide Ristori Ödülü,
• Prens Claus Ödülü,
• Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Sanat Büyük Ödülü,
• Çeşitli üniversitelerden verilen fahri doktora unvanları

bulunmaktadır.

Bu ödüller yalnızca gerçekleştirdiği kazıların değil; arkeoloji, koruma, eğitim ve toplum arasında kurduğu ilişkinin de uluslararası ölçekte takdir edildiğini göstermektedir.

Halet Çambel Ne Zaman Öldü?

Halet Çambel, 12 Ocak 2014 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybetti.

Vefatının ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde bir tören düzenlendi. Daha sonra Muğla’nın Akyaka beldesinde toprağa verildi.

Ölümüne kadar bilimsel çalışmalarla, öğrencileriyle, Karatepe’nin korunmasıyla ve kültürel miras konularıyla ilgilenmeye devam etti.

Halet Çambel’in Türk Arkeolojisindeki Yeri

Halet Çambel, Türk arkeolojisinde yalnızca bir kazı başkanı veya akademisyen olarak değerlendirilmemelidir.

Onun çalışma anlayışı:

• Bilimsel kazı,
• Belgeleme,
• Yerinde koruma,
• Doğal çevrenin korunması,
• Yerel toplumun katılımı,
• Eğitim,
• Kırsal kalkınma,
• Geleneksel üretimin desteklenmesi

gibi birçok alanı aynı proje içerisinde birleştiriyordu.

Bu yaklaşım, günümüzde sürdürülebilir arkeoloji ve toplum arkeolojisi olarak adlandırılan yöntemlerle büyük ölçüde örtüşmektedir.

Halet Çambel Neden Önemlidir?

Halet Çambel’in önemli kabul edilmesinin başlıca nedenleri şunlardır:

• Türkiye’de tarih öncesi arkeoloji eğitiminin gelişmesine katkıda bulunması,
• Karatepe-Aslantaş kazılarını uzun yıllar sürdürmesi,
• Luvice ve Fenikece çift dilli yazıtların araştırılmasına katkı sağlaması,
• Eserlerin bulundukları yerde korunmasını savunması,
• Açık hava müzeciliğine öncülük etmesi,
• Yerel halkı arkeolojik çalışmaların bir parçası hâline getirmesi,
• Köylerde eğitim ve ekonomik üretimi desteklemesi,
• Türkiye’nin Olimpiyatlara katılan ilk kadın sporcularından biri olması,
• Çok sayıda öğrenci ve araştırmacı yetiştirmesi.

Halet Çambel Hakkında Sık Sorulan Sorular

Halet Çambel kimdir?

Halet Çambel, Karatepe-Aslantaş kazıları, tarih öncesi arkeoloji çalışmaları ve kültürel mirasın yerinde korunmasına yaptığı katkılarla tanınan Türk arkeolog, akademisyen ve eskrimcidir.

Halet Çambel ne zaman doğdu?

27 Ağustos 1916 tarihinde Berlin’de doğdu.

Halet Çambel ne zaman öldü?

12 Ocak 2014 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybetti.

Halet Çambel hangi üniversitede çalıştı?

Bilimsel ve akademik kariyerinin önemli bölümünü İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde sürdürdü.

Halet Çambel hangi kazıyı yaptı?

En çok Osmaniye’deki Karatepe-Aslantaş kazılarıyla tanınır. Ayrıca Anadolu’nun farklı bölgelerindeki tarih öncesi araştırma ve kazılara katıldı.

Karatepe-Aslantaş neden önemlidir?

Geç Hitit dönemine ait anıtsal kapıları, taş kabartmaları ve Fenikece ile Luvice hazırlanan çift dilli yazıtları nedeniyle önemlidir.

Karatepe yazıtları hangi dillerde yazılmıştır?

Yazıtlar Fenikece ve Anadolu hiyeroglifli Luvice olmak üzere iki farklı dil ve yazı sistemiyle hazırlanmıştır.

Halet Çambel Olimpiyatlara katıldı mı?

Evet. 1936 Berlin Olimpiyatları’nda eskrim dalında Türkiye’yi temsil etti.

Halet Çambel Türkiye’nin ilk kadın Olimpiyat sporcusu mudur?

Halet Çambel ve Suat Fetgeri Aşeni, 1936 Berlin Olimpiyatları’nda Türkiye’yi temsil eden ilk kadın sporcular arasında yer aldı.

Karatepe Türkiye’nin ilk açık hava müzesi midir?

Karatepe-Aslantaş, Türkiye’de eserlerin bulundukları yerde korunmasına dayanan ilk açık hava müzesi uygulamalarından biri olarak kabul edilir.

Halet Çambel’in eşi kimdir?

Eşi, şair, gazeteci ve geleneksel mimari çalışmalarıyla tanınan Nail Çakırhan’dır.

Halet Çambel’in arkeolojiye en önemli katkısı nedir?

Karatepe-Aslantaş’taki bilimsel çalışmalarının yanında, arkeolojik eserlerin özgün çevreleri içerisinde korunmasını ve yerel toplumun koruma çalışmalarına katılmasını savunması en önemli katkıları arasındadır.

Sonuç

Halet Çambel, Türkiye’de arkeolojinin yalnızca kazı yapmak ve eser ortaya çıkarmaktan ibaret olmadığını gösteren öncü bilim insanlarından biridir.

Onun için bir arkeolojik alan; kazı çukurundan, taş eserlerden ve eski yazıtlardan daha fazlasını ifade ediyordu. Alanın doğal çevresi, yakınında yaşayan insanlar, geleneksel üretim biçimleri ve eserlerin özgün konumları arkeolojik mirasın ayrılmaz parçalarıydı.

Karatepe-Aslantaş’ta yürüttüğü çalışmalar, Geç Hitit sanatının ve Anadolu hiyeroglifli Luvice yazıtların araştırılmasına büyük katkı sağladı. Fenikece ve Luvice hazırlanan çift dilli yazıtlar, Anadolu’nun dil ve siyasal tarihine ilişkin temel kaynaklardan biri hâline geldi.

Çambel’in eserleri başka müzelere taşımak yerine bulundukları yerde koruma kararı, Türkiye’de açık hava müzeciliği ve yerinde koruma anlayışının gelişmesinde önemli bir dönüm noktası oluşturdu.

Yerel halkla birlikte çalışması, çocukların eğitimini desteklemesi, köylü kadınların dokuma üretimine katkıda bulunması ve doğal çevrenin korunmasını savunması, onun arkeolojiye bütüncül bir bilim alanı olarak yaklaştığını göstermektedir.

1936 Berlin Olimpiyatları’nda Türkiye’yi temsil etmesi ise Halet Çambel’in bilimsel yaşamının yanında kadınların spor ve kamusal yaşamda görünürlüğü açısından da tarihî bir konuma sahip olmasını sağlamıştır.

Halet Çambel; arkeolog, öğretmen, sporcu, korumacı ve toplumla birlikte çalışan bir Cumhuriyet aydını olarak Türkiye’nin bilim ve kültür tarihinde kalıcı bir iz bırakmıştır.