Selçuklu Halıları Nedir? Anadolu Türk Halı Sanatının İlk Büyük Örnekleri

Selçuklu halıları, Anadolu’da Türk halı sanatının tarihsel gelişimini anlayabilmek için incelenmesi gereken en önemli dokuma gruplarından biridir. Günümüze ulaşan örneklerin büyük bölümü 13. yüzyıla ve 14. yüzyılın başlarına tarihlenir. Geometrik motifleri, güçlü renk karşıtlıkları, geniş bordürleri ve kûfi yazıyı çağrıştıran süslemeleriyle tanınan bu halılar, sonraki yüzyıllarda gelişecek Anadolu ve Osmanlı halı sanatının temelini oluşturmuştur.

Holbein, Lotto ve Uşak halıları daha çok 15–17. yüzyıllar arasında Avrupa resimlerinde görünür hâle gelen Osmanlı dönemi dokumalarını temsil ederken Selçuklu halıları, bu gelişmiş geleneğin daha erken aşamasını gösterir. Anadolu’da düğümlü halının yalnızca gündelik bir eşya değil; camileri, sarayları ve önemli dinî yapıları donatan anıtsal bir sanat ürünü hâline gelmesi özellikle Anadolu Selçuklu döneminde belirginleşmiştir.

Selçuklu Halıları Nedir?

Selçuklu halıları, çoğunlukla Anadolu Selçukluları döneminde Anadolu’da dokunduğu kabul edilen, yün malzemeli ve düğümlü hav tekniğiyle üretilmiş halılardır. Bu eserlerde genellikle simetrik Türk düğümü kullanılmıştır. Gördes düğümü olarak da adlandırılan bu teknikte iplik, iki çözgü telinin çevresinden geçirilerek iki uç ortadan çıkarılır. Bu yapı, halıya dayanıklılık kazandırırken geometrik motiflerin daha belirgin ve keskin biçimde işlenmesine de imkân verir. Konya Alâeddin Camii’nde bulunan örneklerin çözgü, atkı ve havlarında ağırlıklı olarak yün kullanılmıştır.

“Selçuklu halısı” ifadesi, her zaman halının doğrudan bir Selçuklu saray atölyesinde üretildiği anlamına gelmez. Terim daha çok Anadolu Selçuklu hâkimiyetinin yaşandığı döneme tarihlenen ve aynı teknik, renk ve kompozisyon özelliklerini paylaşan bir halı grubunu tanımlamak için kullanılır. Konya, Beyşehir ve çevresi bu grubun başlıca buluntu alanlarıdır.

Selçuklu Halılarının Tarihsel Ortamı

Anadolu Selçuklu Devleti, yaklaşık olarak 11. yüzyılın sonlarından 14. yüzyılın başlarına kadar Anadolu’nun önemli bir bölümünde hüküm sürmüştür. Başkent Konya, özellikle 13. yüzyılda mimari, çini, ahşap, maden ve dokuma sanatlarının geliştiği önemli bir kültür merkezi hâline gelmiştir.

Bu dönemde camiler, medreseler, saraylar, kervansaraylar ve türbeler yalnızca işlevsel yapılar olarak görülmemiş; taş, ahşap, çini ve dokuma sanatlarının birlikte kullanıldığı bütüncül mekânlar olarak tasarlanmıştır. Halılar da bu mekânların zeminini kaplayan, iç mekânın renk ve desen düzenini tamamlayan önemli sanat eserleri arasında yer almıştır.

Özellikle büyük camiler için dokunan geniş boyutlu halılar, üretimin yalnızca küçük ev tezgâhlarıyla sınırlı olmadığını düşündürür. Bazı örneklerin ölçüleri ve düzenli kompozisyonları, belirli bir sipariş doğrultusunda ve gelişmiş dokuma organizasyonları içinde hazırlanmış olabileceklerini göstermektedir.

Konya Alâeddin Camii Selçuklu Halıları

13. yüzyıla ait Selçuklu halısı, Konya Alâeddin Camii, Türk ve İslam Eserleri Müzesi. Kırmızı zemin üzerindeki tekrarlanan kancalı motifler ve koyu mavi bordürdeki anıtsal kûfi benzeri bezemeler, Anadolu Selçuklu halılarının temel özelliklerini yansıtır.

Selçuklu halıları denildiğinde ilk akla gelen eserler, Konya Alâeddin Camii’nde bulunan halılardır. Alâeddin Camii, Anadolu Selçuklu başkentinin en önemli dinî ve siyasi yapılarından biridir. Yapının inşasına I. Mesud döneminde başlanmış; cami farklı dönemlerde genişletilmiş ve I. Alâeddin Keykubad zamanında önemli ölçüde tamamlanmıştır.

Camide bulunan halılar 1905 yılında araştırmacıların dikkatini çekmiş, daha sonra bilim dünyasına tanıtılmış ve 1911 yılında müze koleksiyonuna kaydedilmiştir. Müze kayıtlarında Alâeddin Camii’nden getirilen sekiz Selçuklu halısı ve halı parçasından söz edilmektedir. Bu eserler günümüzde İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi koleksiyonunun en önemli parçaları arasında yer alır.

Bu halılardan bazılarının I. Alâeddin Keykubad döneminde caminin genişletilmesi sırasında, yapının iç mekânını donatmak amacıyla özel olarak dokunmuş olabileceği düşünülmektedir. Ancak yazılı bir üretim kaydı bulunmadığından bu değerlendirme, halıların buluntu yeri ve üslup özelliklerine dayanmaktadır.

Beyşehir Eşrefoğlu Camii Halıları

Beyşehir Eşrefoğlu Camii’nde bulunan Selçuklu dönemi halı parçası, 13. yüzyılın sonları, Konya Etnografya Müzesi. Koyu zemin üzerinde sıralanan kırmızı geometrik madalyonlar, stilize bitkisel bezemeler ve kûfi karakterli geniş bordür, Beyşehir halılarının zengin kompozisyon anlayışını yansıtır.

Selçuklu halı geleneğinin anlaşılmasında önemli olan diğer grup, Beyşehir Eşrefoğlu Camii’nde bulunan halı ve halı parçalarıdır. Beyşehir örnekleri genel kompozisyonları, geometrik zemin motifleri ve kûfi karakterli bordürleri nedeniyle Konya Alâeddin Camii halılarıyla ilişkilendirilir.

Bu gruptaki örneklerden birinde koyu mavi zemin üzerine açık mavi baklava biçimleri yerleştirilmiştir. Baklavaların iki yanından çıkan kancalı uzantılar kompozisyona hareket kazandırırken merkezlerine sekiz köşeli yıldızlar eklenmiştir. Halının bordüründe ise kûfi yazıyı çağrıştıran bir düzen görülür.

Beyşehir’de bulunan bütün halı parçalarının kesin olarak Anadolu Selçuklu dönemine ait olduğu söylenemez. Bazı eserler, Selçuklu geleneğinin Beylikler döneminde devam eden örnekleri olabilir. Nitekim Beyşehir’de bulunan ve uzun süre Selçuklu halılarıyla ilişkilendirilen bir halı parçası, karbon-14 incelemesi sonucunda yaklaşık 1400 yılına tarihlendirilmiştir. Bu örnek, Selçuklu kompozisyon anlayışının siyasi dönem sona erdikten sonra da yaşamaya devam ettiğini göstermektedir.

Metin içi görsel 2: Beyşehir Eşrefoğlu Camii’nde bulunan baklava ve yıldız motifli halı parçası kullanılabilir. Görselin yanında bu eserin Konya grubuyla benzerlikleri ve tarihlendirme tartışmaları açıklanmalıdır.

Selçuklu Halılarının Teknik Özellikleri

Selçuklu halılarında çözgü, atkı ve düğüm ipliklerinin çoğunlukla yünden hazırlandığı görülür. Yün, Anadolu’nun hayvancılığa dayalı ekonomik yapısı içinde kolay ulaşılabilen, dayanıklı ve boya tutma özelliği yüksek bir malzemedir.

Halıların dokumasında simetrik Türk düğümü kullanılmıştır. İki çözgü telini birlikte kavrayan bu düğüm, sağlam bir yüzey meydana getirir. Selçuklu halılarının düğüm sıklığı, daha sonraki saray halılarındaki kadar ince değildir. Buna karşılık kalın hav, güçlü renk alanları ve büyük ölçekli motifler, halılara anıtsal bir görünüm kazandırır.

Bu teknik yapı, eserlerin geniş cami zeminlerinde kullanılmasına uygundur. Büyük motifler uzaktan rahatlıkla algılanabilir; kalın dokuma ise yoğun kullanıma karşı dayanıklılık sağlar. Selçuklu halılarının sanatsal değeri yalnızca ince işçilikten değil, malzeme, motif ve kompozisyon arasındaki güçlü dengeden kaynaklanır.

Selçuklu Halılarında Kompozisyon Düzeni

Selçuklu halılarının temel kompozisyonu, motiflerin belirli sıralar hâlinde tekrarlanmasına dayanır. Zemin çoğunlukla küçük geometrik birimlere ayrılır. Bu birimler halının yüzeyi boyunca yatay ve dikey yönlerde devam ederek sonsuzluk hissi meydana getirir.

Sonraki dönem Uşak halılarında görülen büyük merkezî madalyonlar Selçuklu halılarında henüz belirleyici değildir. Bunun yerine bütün yüzeye eşit ölçüde dağıtılmış, tekrarlanan motifler öne çıkar. Halının merkezinde tek bir egemen biçim bulunmaz; göz, bir motiften diğerine geçerek yüzey boyunca hareket eder.

Bu anlayış Selçuklu mimarisindeki taş, çini ve ahşap süslemelerle de benzerlik gösterir. Geometrik birimlerin birbirine bağlanarak devam etmesi, yüzeyin sınırlarını aşan düşünsel bir düzen oluşturur. Halının kenarına gelindiğinde desen fiziksel olarak sona erse bile aynı düzenin devam edebileceği hissi korunur.

Selçuklu Halılarında Geometrik Motifler

13. yüzyıla tarihlenen Anadolu Selçuklu halı parçası, Türk ve İslam Eserleri Müzesi. Birbirine bağlanan geometrik motiflerin yüzey boyunca tekrarlanması, Selçuklu halılarında görülen merkezsiz ve sürekliliğe dayalı kompozisyon anlayışını ortaya koyar.

Selçuklu halılarında en sık karşılaşılan motifler arasında baklava, sekizgen, yıldız, kanca, haç biçimli geometrik düzenlemeler ve stilize bitkisel şekiller bulunur.

Baklava Motifleri

Baklava biçimi, halı zeminini düzenli bölümlere ayıran temel motiflerden biridir. Tek başına kullanılabildiği gibi uçlarına kancalar eklenerek daha karmaşık bir biçime de dönüştürülebilir.

Sekiz Köşeli Yıldızlar

Sekiz köşeli yıldız, Selçuklu sanatında mimariden çiniye ve ahşap süslemeye kadar farklı alanlarda görülür. Halılarda yıldızlar çoğunlukla sekizgenlerin veya baklavaların içine yerleştirilir.

Kanca ve Çengel Biçimleri

Kancalı uzantılar, geometrik motiflerin kenarlarından çıkarak kompozisyona hareket kazandırır. Bu şekiller bazı araştırmalarda koruyucu sembollerle ilişkilendirilse de her motif için kesin ve değişmez bir anlam belirlemek mümkün değildir.

Stilize Bitkisel Motifler

Selçuklu halılarının genel karakteri geometrik olmakla birlikte bazı örneklerde palmet veya yaprağı çağrıştıran biçimler görülür. Bu bitkisel öğeler doğadaki hâlleriyle değil, geometrik dokuma düzenine uyarlanmış biçimde işlenmiştir.

Selçuklu halılarındaki motifleri tek tek çözülmesi gereken gizli mesajlar olarak değerlendirmek yerine, kompozisyonun bütününü oluşturan geleneksel süsleme birimleri olarak ele almak daha doğru olur.

Kûfi Yazıya Benzeyen Bordürler

Konya Alâeddin Camii Selçuklu halısının kûfi benzeri bordüründen ayrıntı. Koyu mavi zemin üzerinde sıralanan köşeli şekiller okunabilir bir metin değil, kûfi yazının biçimsel özelliklerinden geliştirilmiş anıtsal bir süsleme kuşağıdır.

Selçuklu halılarının en ayırt edici özelliklerinden biri, geniş ana bordürlerde görülen kûfi yazı benzeri süslemelerdir. Kûfi, erken İslam sanatında kullanılan köşeli ve geometrik karakterli bir yazı türüdür. Ancak halılardaki bordürler çoğu zaman okunabilir bir metin oluşturmaz.

Bu nedenle söz konusu süslemeler için “kûfi bordür” yerine zaman zaman “kûfiye benzeyen bordür” veya “sahte kûfi bordür” ifadeleri kullanılır. Harfi andıran şekiller birbirine bağlanarak ritmik bir friz meydana getirir. Bu düzen, halının zeminindeki küçük motiflere karşılık daha büyük ve güçlü bir dış çerçeve oluşturur.

Kûfi benzeri bordürler, Selçuklu halılarını sonraki Anadolu halı gruplarından ayıran en önemli işaretlerden biridir. Türk halı sanatı üzerine yapılan araştırmalarda bu bordürler, klasik Anadolu Selçuklu halı tipinin temel özellikleri arasında değerlendirilir.

Bordürün işlevi yalnızca zemin desenini çevrelemek değildir. Geniş ve anıtsal yapısıyla halıya mimari bir çerçeve kazandırır. Halının iç alanı ile dış mekân arasında belirgin bir sınır oluşturur.

Metin içi görsel 3: Selçuklu halılarından birinin kûfi benzeri ana bordürünün ayrıntısı kullanılabilir. Görsel üzerinde gerçek yazı ile dekoratif harf benzeri biçimler arasındaki fark açıklanmalıdır.

Selçuklu Halılarında Renk Kullanımı

Anadolu Selçuklu dönemine ait mavi zeminli halı parçası. Açık renkli geometrik ağ, küçük kırmızı vurgular ve geniş bordür düzeni, Selçuklu dokumalarında rengin kompozisyonu belirleyen temel araçlardan biri olduğunu gösterir.

Selçuklu halılarında kırmızı, koyu mavi, açık mavi, sarı, kahverengi ve bej tonları öne çıkar. Bazı örneklerde aynı rengin açık ve koyu tonları yan yana kullanılarak güçlü bir karşıtlık meydana getirilmiştir. Konya grubundaki halılar özellikle kırmızı ve mavi renklerin etkili birlikteliğiyle tanınır.

Renkler yalnızca yüzeyi doldurmaz; motiflerin birbirinden ayrılmasını ve uzaktan algılanmasını sağlar. Koyu mavi zemin üzerinde açık renkli motifler veya kırmızı zemin üzerinde koyu çizgiler kullanılması, geometrik düzeni daha belirgin hâle getirir.

Günümüze ulaşan eserlerde görülen renkler yüzyıllar boyunca ışık, kullanım, nem ve restorasyon koşullarından etkilenmiştir. Bu nedenle halıların ilk dokundukları dönemde daha canlı ve parlak bir görünüme sahip oldukları düşünülmelidir.

Selçuklu Halılarında Sonsuzluk İlkesi

Selçuklu halılarında motiflerin sürekli tekrarlanması yalnızca dekoratif bir yöntem değildir. Aynı geometrik birimin halı yüzeyinin her yönüne yayılması, kompozisyonun teorik olarak sonsuza kadar devam edebileceği izlenimini oluşturur.

Bu düzen İslam sanatında görülen yüzey anlayışıyla ilişkilendirilebilir. Sanatçı veya dokuyucu, tek bir figürü merkeze alarak bütün kompozisyonu ona bağlamak yerine, birbirine eklenen motiflerden oluşan dengeli bir sistem kurar.

Ancak bu durum her Selçuklu halısının doğrudan dinî bir sembolizm taşıdığı anlamına gelmez. Sonsuz tekrar aynı zamanda büyük yüzeyleri düzenli biçimde doldurmanın ve dokuma sırasında motifleri kontrollü biçimde sürdürmenin işlevsel bir yoludur.

Selçuklu Halıları Nerelerde Kullanılıyordu?

Günümüze ulaşan önemli örneklerin camilerde bulunması, Selçuklu halılarının dinî yapılarda yaygın biçimde kullanıldığını gösterir. Halılar cami zemininde sıcaklık ve rahatlık sağlarken ibadet alanının görsel bütünlüğünü de güçlendiriyordu.

Vakıf geleneği içinde hükümdarlar ve ileri gelenler tarafından camilere Kur’an, rahle, kandil ve halı bağışlandığı bilinmektedir. Alâeddin Camii halılarının da büyük ve önemli bir yapı için özel olarak hazırlanmış olması mümkündür.

Bununla birlikte halıların yalnızca camilerde kullanıldığını düşünmek doğru değildir. Saraylarda, konutlarda, kabul mekânlarında ve törensel alanlarda da halı kullanılmış olmalıdır. Ancak camilerdeki eserlerin korunma ihtimali daha yüksek olduğu için günümüze ulaşan örnekler içinde dinî yapılardan gelen halılar ağırlıktadır.

Selçuklu Halılarında Hayvan Figürü Var mı?

Günümüze ulaşan klasik Konya Selçuklu halılarının temel özelliği geometrik desenlerdir. Açıkça tanımlanabilen büyük hayvan figürleri bu grubun başlıca özelliği değildir. Bununla birlikte bazı geometrik şekillerin kuş, ejder veya başka hayvan biçimlerinden stilize edilmiş olabileceği ileri sürülmüştür.

14. ve 15. yüzyıllarda Anadolu halılarında karşılıklı kuşlar, ejderler ve dört ayaklı hayvanlar daha belirgin hâle gelmiştir. Bu nedenle hayvan figürlü Anadolu halılarını Selçuklu halılarının doğrudan bir alt grubu olarak göstermek yerine, Selçuklu sonrası ve Beylikler döneminde gelişen ayrı bir aşama olarak değerlendirmek daha sağlıklıdır.

Selçuklu Halıları ile Holbein Halıları Arasındaki İlişki

Selçuklu halıları ile Holbein halıları arasında doğrudan ve kesintisiz bir üretim zinciri kurmak kolay değildir. Aralarında birkaç yüzyıllık zaman farkı ve henüz tam olarak belgelenemeyen geçiş aşamaları bulunur. Buna rağmen bazı ortak özellikler Anadolu halı geleneğinin sürekliliğini gösterir.

Her iki grupta da geometrik düzen, yüzeyin bölümlere ayrılması, tekrar ilkesi ve güçlü bordürler önemlidir. Selçuklu halılarındaki küçük ve sürekli tekrar eden motifler, Holbein halılarında daha büyük sekizgenler ve geometrik bölmeler hâline dönüşmüştür.

Selçuklu halıları, yüzeyin küçük geometrik motiflerle düzenlenmesine dayanır. Lotto halılarında sarı renkli arabesk ağ bütün zemine yayılır. Uşak halılarında ise büyük madalyonlar veya yıldız biçimleri kompozisyonu belirler.

Selçuklu Halılarının Türk Halı Sanatındaki Önemi

Beyşehir’de bulunan düğümlü halı parçası, Anadolu, yaklaşık 1400, David Collection. Kûfi benzeri bordürü erken Selçuklu halılarıyla bağlantı kurarken stilize çiçekli palmetleri, geometrik Selçuklu anlayışından Beylikler dönemi kompozisyonlarına geçişi gösterir.

Bu eserler aynı zamanda Anadolu’daki kültürel birleşmenin ürünüdür. Orta Asya’dan taşınan düğümlü dokuma geleneği, Anadolu’nun yerel malzemeleri, İslam sanatının geometrik yüzey anlayışı ve Selçuklu döneminin mimari süsleme zevkiyle birleşmiştir.

Selçuklu Devleti’nin siyasi hâkimiyeti sona erdikten sonra da bu sanat anlayışı bütünüyle ortadan kalkmamıştır. Beylikler döneminde geometrik motifler, kûfi benzeri bordürler ve güçlü renk karşıtlıkları farklı biçimlerde yaşamaya devam etmiştir. Beyşehir’de bulunan yaklaşık 1400 tarihli halı parçası, Selçuklu mirasının sonraki yüzyıla taşındığını gösteren önemli örneklerden biridir.

Türk ve İslam Eserleri Müzesi’ndeki çok nişli saf seccadesi 15. yüzyıla, yani erken Osmanlı dönemine aittir. Bu nedenle Selçuklu halısı değildir. Bununla birlikte geometrik kuruluşu ve anıtsal kûfi bordür geleneğini hatırlatan mihrap düzeni, Konya Selçuklu halılarının etkisinin sonraki dönemlerde nasıl devam ettiğini göstermektedir. Selçuklu halısı olmayan bu erken Osmanlı dokumasında, Selçuklu döneminin geometrik düzen ve anıtsal bordür anlayışının dönüştürülerek sürdürüldüğü görülür.

Selçuklu Halıları Günümüzde Nerede Sergileniyor?

Konya Alâeddin Camii’nde bulunan önemli Selçuklu halıları İstanbul’daki Türk ve İslam Eserleri Müzesi koleksiyonunda korunmaktadır. Beyşehir Eşrefoğlu Camii ve Konya çevresinden gelen bazı önemli örnekler ise Konya Etnografya Müzesi koleksiyonunda yer almaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Beyşehir Eşrefoğlu Camii, Konya Alâeddin Camii, Selimiye Camii ve Mevlâna Dergâhı’ndan gelen halıları Konya koleksiyonunun önemli eserleri arasında göstermektedir.

Selçuklu geleneğiyle ilişkilendirilen bazı parçalar Türkiye dışındaki koleksiyonlarda da bulunmaktadır. Beyşehir’de bulunan ve yaklaşık 1400 yılına tarihlenen büyük halı parçası bugün Kopenhag’daki David Collection’da korunmaktadır.

Selçuklu Halıları Neden Bu Kadar Önemlidir?

Selçuklu halılarının önemi yalnızca yaşlarından kaynaklanmaz. Bu eserler, Anadolu halı sanatının temel özelliklerinin erken tarihlerde şekillendiğini göstermektedir:

• Simetrik Türk düğümünün sistemli biçimde kullanılması
• Yünün hem taşıyıcı yapıda hem de hav kısmında tercih edilmesi
• Geometrik motiflerin tekrara dayalı düzenlenmesi
• Geniş ve anıtsal bordürlerin kullanılması
• Kûfi yazıdan esinlenen süslemelerin geliştirilmesi
• Kırmızı ve mavinin güçlü karşıtlık içinde değerlendirilmesi
• Büyük dinî yapılar için geniş ölçülü halıların üretilmesi

Bu özelliklerin bir kısmı sonraki Anadolu halılarında dönüşerek devam etmiştir. Hayvan figürlü halılar, Holbein halıları, Lotto halıları ve Uşak halıları Selçuklu halılarından farklı kompozisyonlara sahip olsa da Anadolu’daki düğümlü dokuma geleneğinin uzun süreli gelişimini temsil eder.

Selçuklu Halıları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Selçuklu halıları hangi döneme aittir?

Günümüze ulaşan klasik Selçuklu halılarının önemli bir bölümü 13. yüzyıla tarihlenir. Bazı ilişkili örnekler 14. yüzyılın başlarına veya Selçuklu sonrasındaki Beylikler dönemine ait olabilir.

Selçuklu halıları nerede bulunmuştur?

En önemli grup Konya Alâeddin Camii’nde bulunmuştur. Beyşehir Eşrefoğlu Camii ve Anadolu’nun bazı başka merkezlerinden de Selçuklu geleneğiyle bağlantılı halı parçaları gelmiştir.

Selçuklu halılarında hangi düğüm kullanılmıştır?

Selçuklu halılarında iki çözgü telini birlikte kavrayan simetrik Türk, yani Gördes düğümü kullanılmıştır.

Selçuklu halılarının en belirgin motifi nedir?

Tek bir motiften çok, baklava, yıldız, sekizgen ve kancalı biçimlerin düzenli tekrarından oluşan geometrik yüzey anlayışı belirgindir.

Selçuklu halılarındaki bordürlerde yazı var mıdır?

Bordürlerin çoğu gerçek ve okunabilir bir metin oluşturmaz. Kûfi yazının köşeli yapısını taklit eden dekoratif şekillerden meydana gelir.

Selçuklu halıları ile Uşak halıları aynı mıdır?

Hayır. Selçuklu halıları daha erken tarihli, geometrik ve tekrara dayalıdır. Uşak halıları ise özellikle 16. ve 17. yüzyıllarda gelişmiş; büyük madalyonlar, yıldızlar ve bitkisel bezemelerle tanınmıştır.

Sonuç

Selçuklu halıları, Anadolu Türk halı sanatının bilinen en erken ve en güçlü aşamalarından birini temsil eder. Konya Alâeddin Camii ve Beyşehir çevresinden gelen örnekler, 13. yüzyılda Anadolu’da gelişmiş bir halı üretim geleneğinin bulunduğunu açıkça göstermektedir.

Bu halılarda kullanılan simetrik Türk düğümü, yün malzeme, geometrik tekrarlar, güçlü renk karşıtlıkları ve kûfi benzeri bordürler sonraki Anadolu halı sanatının biçimlenmesinde önemli bir temel oluşturmuştur. Selçuklu halıları doğrudan Holbein, Lotto veya Uşak halılarının ilk biçimleri olarak görülmemelidir. Ancak bu grupların geliştiği Anadolu dokuma kültürünün tarihsel başlangıç noktalarından biri oldukları açıktır.

Selçuklu halıları, zemine serilen işlevsel dokumalar olmanın ötesinde, Selçuklu sanatındaki düzen, ritim, tekrar ve anıtsallık anlayışını yansıtan önemli kültür varlıklarıdır. Anadolu halı sanatının sonraki yüzyıllarda ulaştığı çeşitliliği anlayabilmek için önce bu geometrik ve güçlü başlangıca bakmak gerekir.