Çingene Kızı’nın Kayıp 13. Parçası Türkiye’ye Döndü: Zeugma’da Büyük Kavuşma

Gaziantep’in Nizip ilçesinde yer alan Zeugma Antik Kenti’nin dünyaca ünlü simgesi “Çingene Kızı” mozaiği, tarihi bir kavuşmaya daha hazırlanıyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) olduğu tespit edilen kayıp 13. parça, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü titiz diplomatik ve bilimsel çalışmalar sonucunda anavatanına iade edildi.

Çevrimiçi Müzayedede Tesadüfi Keşif

Kayıp parçanın izi, Fransa’daki Grenoble Alpes Üniversitesi araştırmacılarından Djamila Fellague’nin dikkatli incelemeleri sayesinde bulundu. Fellague, eseri çevrimiçi bir müzayede sitesinde satışa sunulmuş halde tespit etti.

Durumun, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay tarafından hızla Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bildirilmesi üzerine uzmanlar derhal harekete geçti. Parçanın Çingene Kızı kompozisyonuna ait olup olmadığını belirlemek için şu detaylar incelendi:

• Tessera (mozaik taşı) renkleri ve boyutları

• Geometrik bordür tasarımları

• Genel kompozisyon yapısı

• Kesim ve koparılma izleri

Yapılan analizler sonucunda, eserin şüpheye yer bırakmayacak şekilde ana kompozisyonun eksik bir parçası olduğu kanıtlandı.

Bilimsel Kanıtlar ve Hukuki Zafer

Bakanlık uzmanları tarafından hazırlanan detaylı bilimsel kanıt dosyası, Amerikan İç Güvenlik Birimi’ne (HSI) sunuldu. Bu zorlu hukuki ve diplomatik süreçte, Türkiye’nin elini güçlendiren en önemli unsur, 2018 yılında yine ABD’den iadesi sağlanan diğer 12 mozaik parça oldu. Bu önceki iade kararı, 13. parça için güçlü bir emsal teşkil etti.

Soruşturmanın başarıyla tamamlanmasının ardından mozaik paneli, Şikago Başkonsolosluğu’na teslim edilerek Türk Hava Yolları (THY) aracılığıyla güvenli bir şekilde Türkiye’ye getirildi.

Ankara’dan Gaziantep’e Uzanan Restorasyon Yolculuğu

Anavatanına kavuşan değerli eser, ilk etapta Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi. Burada gerçekleştirilecek titiz restorasyon ve bilimsel çalışmaların ardından eser, asıl evi olan Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi‘ne nakledilecek. Böylece yıllarca eksik kalan o büyük kompozisyon, aslına bir adım daha yaklaşmış olacak.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, iade sürecine dair yaptığı açıklamada diplomatik kararlılığın altını çizdi:

“Zeugma’nın simgesi Çingene Kızı mozaiğinin 13’üncü parçasını daha bilimsel çalışmalar ve diplomatik çabalarla ülkemize kazandırdık. Medeniyet mirasımıza sahip çıkmaya devam edeceğiz.”