Smyrna Agorası’nda 70 Yıl Sonra Gelen Sürpriz: “Kem Gözlere” Karşı 1500 Yıllık Tılsım
Smyrna Agorası'nda Keşif: "Kem Göze" Karşı Süleyman Düğümlü Mozaik...
İzmir’in kalbinde tarihin nabzını tutan Smyrna Antik Kenti, Kuzey Cadde kazılarında arkeologları şaşırtan bir keşfe sahne oldu. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında yürütülen çalışmalarda, yaklaşık 70 yıl aradan sonra ilk kez yeni bir mozaik taban gün yüzüne çıkarıldı.
Yaklaşık 1500 yıllık olduğu belirlenen bu taban mozaiği, sadece estetik güzelliğiyle değil, merkezindeki gizemli sembolle de dikkat çekiyor: Antik çağın “nazar boncuğu” sayılan Süleyman Düğümü.
Merkezde “Süleyman Düğümü”: Haset ve Kıskançlığa Kalkan
Yaklaşık 3×4 metre boyutlarındaki mozaiğin tasarımı, iç içe geçmiş 12 köşeli panolardan oluşuyor. Ancak eserin en can alıcı noktası tam merkezinde yer alıyor.
Kazı Başkanı ve İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Türk İslam Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy, bu motifin sırrını şöyle açıklıyor:
“Mozaiğin merkezinde yer alan Süleyman Düğümü, antik çağlarda güçlü bir koruyucu sembol olarak kullanılıyordu. Bu tür motifler, hasetlik ve kıskançlığa karşı, yani halk arasındaki tabiriyle ‘kem göz’den korunmak amacıyla hem kamusal alanlara hem de evlere işlenirdi.”
Mozaiğin üzerinde ayrıca, dönemin inanç yapısını yansıtan küçük haç tasvirleri de yer alıyor.
70 Yıllık Sessizlik Bozuldu
Smyrna Agorası, mozaikleriyle ünlü bir antik kent olsa da, bu alanda uzun süredir yeni bir örneğe rastlanmıyordu. Prof. Dr. Ersoy, antik kentte daha önce bir “Mozaikli Salon” bulunduğunu hatırlatarak, “Yaklaşık 70 yıl sonra bu alanda yeni bir mozaik döşemeye ulaşmak bizim için de büyük ve güzel bir sürpriz oldu” ifadelerini kullandı.
19. Yüzyılda Yeniden Keşfedilmiş
Mozaiğin hikayesi sadece antik çağla sınırlı değil. Yapılan incelemeler, M.S. 5-6. yüzyıllarda (Erken Bizans Dönemi) yapılan bu tabanın, yüzyıllar sonra, 19. yüzyılda bölgedeki yerleşimciler tarafından bulunarak yeniden kullanıldığını gösteriyor. Bu durum, İzmir’in tarihsel katmanlarının birbirine nasıl geçtiğinin somut bir kanıtı.
smyrna antik kenti
