İznik Gölü’nde Kuraklık Alarmı: 1500 Yıllık “Batık Bazilika” Artık Karada
Türkiye’nin 5. büyük doğal gölü ve Marmara Bölgesi’nin en önemli sulak alanlarından biri olan İznik Gölü, mevsimsel kuraklık ve iklim değişikliğinin pençesinde can çekişiyor. Yaklaşık 300 kilometrekarelik bir alana yayılan gölde suların kıyıdan yer yer 50 metreye kadar çekilmesi, su altındaki tarihi sırların zorunlu olarak gün yüzüne çıkmasına neden oldu....
Türkiye’nin 5. büyük doğal gölü ve Marmara Bölgesi’nin en önemli sulak alanlarından biri olan İznik Gölü, mevsimsel kuraklık ve iklim değişikliğinin pençesinde can çekişiyor. Yaklaşık 300 kilometrekarelik bir alana yayılan gölde suların kıyıdan yer yer 50 metreye kadar çekilmesi, su altındaki tarihi sırların zorunlu olarak gün yüzüne çıkmasına neden oldu.
Bu çekilme, sadece doğal yaşamı değil, bölgenin arkeolojik kaderini de değiştirdi. 2014 yılında keşfedilen ve dünya çapında ses getiren Batık Bazilika, suların çekilmesiyle birlikte “batık” olma özelliğini yitirerek kıyı şeridinin bir parçası haline geldi.
Su Altı Müzesi Olacaktı, Yürüyüş Yolu Oldu
Göl kıyısından 20 metre açıkta ve yaklaşık 2 metre derinlikte keşfedilen bu anıtsal yapı, Hristiyanlık tarihi açısından büyük önem taşıyan Aziz Neophytos adına 1500 yıl önce inşa edilmişti. Bölgenin turizm potansiyelini artırmak amacıyla su altı arkeoloji müzesine dönüştürülmesi planlanan bazilika, bugün suların çekilmesiyle tamamen görünür hale geldi.
Bir zamanlar dalgıçların ve su altı kameralarının görüntüleyebildiği tarihi kalıntılar, göl suyunun dramatik düşüşüyle birlikte artık yürüyerek ulaşılabilecek bir kara parçasına dönüştü.
“Yüzyılın Keşfi” İklim Değişikliğine Yenildi
İznik Müzesi eski müdürü Taylan Sevil, yaşanan durumu “iklim değişikliğinin somut ve yıkıcı bir kanıtı” olarak nitelendiriyor. Bazilikanın arkeolojik literatürde “Yüzyılın En Önemli 10 Keşfi” arasında gösterildiğini hatırlatan Sevil, tablonun vahametini şu sözlerle anlattı:
“Tarihi bazilika, dünya arkeoloji tarihi için eşsiz bir mirastır. Ancak birkaç yıl öncesine kadar gölün derinliklerinde olan bu yapı, bugün suların çekilmesiyle karayla birleşti ve üzerinde yürünebilir hale geldi. Bu durum, kuraklığın boyutunu gözler önüne seriyor.”
Antik Liman Mendireği de Ortaya Çıktı
Suların çekilmesi sadece bazilikayı değil, İznik’in antik dönemdeki ticari önemini gösteren diğer yapıları da ortaya çıkardı. Göl sularının altında gizlenen antik liman mendireği, tarihte ilk kez bu kadar net bir şekilde su yüzüne çıktı.
Roma ve Bizans döneminin izlerini taşıyan bu kalıntılar, İznik Gölü’nün sadece bir doğal güzellik değil, aynı zamanda sular altında yatan devasa bir tarih arşivi olduğunu kanıtlıyor. Uzmanlar, kuraklığın devam etmesi halinde daha fazla kalıntının açığa çıkabileceği, ancak bu durumun göl ekosistemi için geri dönülemez zararlar doğurabileceği konusunda uyarıyor.
