Ayasofya’ya Giren İş Makineleri Hakkında VGM’den Kritik Açıklama: Zemin Zarar Görüyor mu?

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde devam eden güçlendirme ve restorasyon çalışmaları kapsamında, cami içerisine sokulan 45 tonluk kamyon ve vinçlere ait görüntüler sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Tarihi dokunun zarar görüp görmediği tartışılırken, konunun muhatabı Vakıflar Genel Müdürlüğü (VGM), sürecin tüm teknik detaylarını ve alınan olağanüstü koruma önlemlerini kamuoyu ile paylaştı.

VGM tarafından yapılan açıklamada, çalışmaların tamamen Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu kararları doğrultusunda, mühendislik hesaplarına dayalı olarak yürütüldüğü vurgulandı.

İkinci Etap Restorasyon: Kubbe ve Deprem Güvenliği

15 asırlık tarihiyle dünyanın en önemli miraslarından biri olan Ayasofya, gelecek nesillere güvenle aktarılabilmesi için kapsamlı bir restorasyondan geçiyor. 2023 yılında başlayan ikinci etap çalışmalarının ana odağını deprem güvenliği oluşturuyor.

İznik’te 11 Yıllık Bekleyiş Sona Erdi: “Gölün Ruhu”nu Taşıyan Eşsiz Roma Mozaiği Gün Yüzüne Çıktı

×

Bu kapsamda ana kubbenin dış yüzeyindeki kurşun kaplamaların yenilenmesi planlanıyor. Ancak bu süreçte yapının içindeki eşsiz mozaiklerin ve tarihi yüzeylerin mevsimsel şartlardan etkilenmemesi için kubbenin geçici çelik konstrüksiyon ile kapatılmasına karar verildi.

Neden İş Makinesi Kullanılıyor? Bilim Kurulu Kararı

Vakıflar Genel Müdürlüğü, cami içerisine iş makinesi girişinin keyfi bir uygulama değil, teknik bir zorunluluk olduğunu belirtti. Kubbeyi koruyacak çelik platformu taşıması için 43,5 metre yüksekliğinde 4 ana kolon inşa ediliyor.

Bu devasa çelik sistemin kurulumu ve malzemelerin bu yüksekliğe taşınabilmesi için insan gücü yetersiz kalmakta, dolayısıyla vinç ve ağır iş makineleri kullanımı zorunlu hale gelmektedir. Bu operasyon için yapının batı yönünden bir giriş güzergahı oluşturulmuştur.

Tartışılan “45 Ton” Konusu: Zemin Taşıma Kapasitesi ve Statik Hesaplar

Sosyal medyada endişe yaratan “ağır tonajlı araç” konusunda ise VGM, yapılan statik hesapları ve zemin testlerini şeffaflıkla paylaştı. Yapılan georadar taramaları ve yükleme testleri sonucunda şu veriler elde edildi:

• Zemin Taşıma Kapasitesi: Metrekare başına 25 ton.

• İnşa Edilen Koruma Sistemi Kapasitesi: Metrekare başına 30 ton.

• Araç Basıncı: En ağır araç 45 ton olmasına rağmen, tekerleklerin yüzeye yaydığı basınç (metrekareye düşen ağırlık) sadece 6 tondur.

Bu veriler, hazırlanan özel zeminin, kullanılan araçları güvenle taşıyabildiğini ve orijinal zemine baskı yapmadığını kanıtlamaktadır.

Tarihi Mermerler İçin “7 Katmanlı” Özel Koruma Kalkanı

Ayasofya’nın özgün mermer döşemelerinin tek bir çizik dahi almaması için “çok katmanlı geçici döşeme sistemi” adı verilen ileri bir teknoloji kullanılıyor. Cami harim bölümünde uygulanan bu sistem sırasıyla şu katmanlardan oluşuyor:

1. Buhar Geçişli Örtü: Mermerin nefes almasını sağlar.

2. Keçe: Yumuşak bir yastıklama görevi görür.

3. Kum: Yükü eşit dağıtır.

4. 18 mm Kontra: Sert zemin oluşturur.

5. 10×10 cm Ahşap Karkas: Yükselti ve iskelet sağlar.

6. XPS Levha: Karkas aralarında yalıtım sağlar.

7. Sesi Önleyen Şilte: Titreşimi emer.

8. Baklava Sac: En üstte araçların tekerleklerinin temas ettiği metal yüzey.

Ayrıca, kapalı alanda çalışan iş makinelerinin egzoz dumanının tarihi eserlere ve mozaiklere zarar vermemesi için ortamda duman emici özel cihazlar kullanıldığı da belirtildi.

Vakıflar Genel Müdürlüğü, yaklaşık bir yıl süren hazırlık aşamasının ardından başlayan bu hassas sürecin, Ayasofya’yı 3. kez yıkılmaktan veya hasar görmekten kurtaracak tarihi bir müdahale olduğunun altını çizdi.

Kaynak: https://www.vgm.gov.tr/haberler/ayasofya-i-kebir-cami-i-serifinde-bilim-heyeti-ve#&gid=1&pid=1

Ayasofya Restorasyon