Kültürel Miras Nöbeti: 2025’te 180 Tarihi Eser Türkiye’ye Geri Döndü

Türkiye, binlerce yıllık tarihine sahip çıkmaya devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü kararlı diplomasi ve hukuk mücadelesi sonucunda, 2025 yılı içerisinde tam 180 tarihi eser ait olduğu topraklara, Anadolu’ya iade edildi. ABD başta olmak üzere İsviçre, İngiltere (Birleşik Krallık), Kanada ve Bahreyn’den getirilen bu eserler, yasa dışı yollarla yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarının takibindeki başarıyı bir kez daha gözler önüne serdi.

Müzeler, müzayede evleri ve sanat ticareti yapan kurumların internet sitelerini ve yayınlarını titizlikle inceleyen uzman ekipler, tespit edilen eserler için hukuki süreçleri hızla başlatarak bu büyük başarıya imza attı.

İşte 2025 yılında vatanına kavuşan o eşsiz eserler ve hikayeleri:

Neolitik bir anıtın Ortaçağ’a uzanan ikinci hayatı

×

ABD’den İade Edilen 157 Eser ve Marcus Aurelius Heykeli

Yılın en kapsamlı iadesi Amerika Birleşik Devletleri’nden gerçekleşti. Farklı dönemlere ait 157 parça eser, yürütülen ortak çalışmalar ve gönüllü iadelerle Türkiye’ye kazandırıldı.

• Marcus Aurelius ve İmparator Heykeli: Yılın en ses getiren iadesi, Burdur’daki Boubon Antik Kenti’nden kaçırılan bronz Marcus Aurelius heykeli oldu. Sebasteion yapısına ait olduğu bilimsel olarak kanıtlanan bu eser, M.S. 2-3. yüzyıla tarihleniyor. Ayrıca, 1960’larda yine Boubon’dan kaçırılan anıtsal boyuttaki bir başka bronz imparator heykeli de geri getirilenler arasındaydı.

  

  Marcus Aurelius Heykeli (Kültür ve Turizm Bakanlığı)

• Roma Sikkeleri: ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI) ile yapılan iş birliği sonucu, Anadolu darphanelerinde (Constantinopolis, Kyzikos, Nikomedia) basılmış M.S. 3-4. yüzyıla ait 83 bronz sikke iade edildi.

  

  Roma Donemi Sikke (Kültür ve Turizm Bakanlığı)

• Metropolitan Müzesi’nden Dönenler: New York’tan iade edilen 28 eser arasında; Bizans Dönemi Mikail tasvirli sütun başlığı, Roma Dönemi Artemis heykeli ve M.Ö. 4. yüzyıl devlet adamı Demosthenes’in mermer portre başı yer alıyor.

• Gönüllü İadeler: Güney Carolina’daki McKissick Müzesi Hellenistik Dönem’e ait bir ostoteki (küçük lahit), Kuzey Carolina Denizcilik Müzesi ise Bizans Dönemi’ne ait bir çömleği gönüllü olarak iade etti.

• Arkaik Dönem Levhaları: Yılın son ayında, Burdur Düver Köyü’nden kaçırılan ve mimari kaplama olarak kullanılan 41 adet boyalı pişmiş toprak levha da Türkiye’ye ulaştı.

İsviçre’den Gelen Tunç Çağı ve Roma Eserleri

İsviçre ile 2022 yılında imzalanan anlaşma meyvelerini vermeye devam ediyor. St. Gallen Kantonu’nda ele geçirilen Anadolu kökenli 7 eser, 2025 yılında Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmek üzere teslim alındı.

Bu eserler şunları içeriyor:

• Tunç Çağı’na ait altın ve gümüş bezemeli adak heykelcikleri.

• Granülasyon tekniğiyle işlenmiş altın küpe.

• Roma Dönemi cam koku şişeleri ve minyatür amfora.

• Erken Orta Çağ’a ait çok kollu kandil camları.

İngiltere’den İade Edilen İznik Çinileri

Osmanlı sanatının zirve noktalarından biri olan İznik çinileri de evine dönenler arasında. İngiltere’deki müzayedelerde tespit edilen ve Adana Seyhan Ulu Camii’nden çalındığı belirlenen 16. yüzyıla ait 4 adet İznik çinisi iade alındı. Mercan kırmızısı, kobalt mavisi ve firuze renkleriyle bezeli bu çiniler, dönemin sanat anlayışını yansıtan eşsiz örneklerdir.

Fotoğraf: Kültür ve Turizm Bakanlığı

Kanada ve Bahreyn’den Gönüllü İadeler

Kültürel miras bilincinin artmasıyla birlikte bireysel gönüllü iadeler de hız kazandı:

• Kanada: Ottawa’da yaşayan bir koleksiyoner; 6 testi, 2 kandil, 2 pişmiş toprak kap ve 1 pazubentten oluşan 11 parçalık Anadolu kökenli kültür varlığını iade etti. Bu eserler Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde koruma altına alındı.

• Bahreyn: Konya Yusufağa Yazma Eser Kütüphanesi’nden 2000 yılında çalınan, İbn-i Berrecan’a ait 1268 tarihli “Kitabü Şerhu’l-Esma” adlı el yazması eser, bir Bahreyn vatandaşı tarafından iade edilerek kütüphane envanterindeki yerine geri döndü.

  

  Yazma Eser (Kültür ve Turizm Bakanlığı)

  Kaynak: TRT Haber
  Fotoğraf: Kültür ve Turizm Bakanlığı