İznik’te 11 Yıllık Bekleyiş Sona Erdi: “Gölün Ruhu”nu Taşıyan Eşsiz Roma Mozaiği Gün Yüzüne Çıktı

Bursa’nın tarih kokan ilçesi İznik (Nicaea), arkeoloji dünyasını heyecanlandıran devasa bir keşifle yeniden gündemde. 2014 yılında bir kanalizasyon kazısı sırasında tesadüfen bulunan ancak koruma altına alınarak tekrar gömülen o gizemli hazine, tam 11 yıl sonra uykusundan uyandı.

2025 yılı itibarıyla tamamlanan kazı çalışmaları, M.S. 3. yüzyıla tarihlenen ve İznik Gölü’nü “yosun saçlı bir kadın” olarak betimleyen eşsiz bir taban mozaiğini insanlığa kazandırdı.

Kanalizasyondan Çıkan Hazine: Tesadüften Bilime Yolculuk

Bu arkeolojik serüven, İznik’in Beyler Mahallesi Afyon Sultan Sokağı‘nda başladı. 2014 yılında belediye ekiplerinin altyapı çalışması sırasında kepçe darbesiyle beliren bir insan yüzü, çalışmanın seyrini değiştirdi. O gün zarar görmemesi için üzeri kapatılan alan, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kamulaştırma süreçlerini tamamlamasıyla 2025 yılında bilimsel bir kazı sahasına dönüştü.

Norveç’te eriyen buzlar 1500 yıllık ren geyiği av tesisini ortaya çıkardı: “Buz arkeolojisi” zamana karşı yarışıyor

×

İznik Müze Müdürlüğü başkanlığında yürütülen titiz çalışmalar sonucunda, mozaiğin sadece küçük bir parça değil, yaklaşık 50 metrekarelik devasa bir taban döşemesi olduğu anlaşıldı.

İznik arkeolojik kazı, Roma dönemi taban mozaiği temizlik çalışmaları.

“Askania” Efsanesi Canlandı: Yosun Saçlı Göl Kadını

Mozaiği diğerlerinden ayıran en çarpıcı özellik, içerdiği betimlemelerin yerel coğrafyayla kurduğu güçlü bağdır. Mozaik taban üç ana panelden oluşuyor ve her biri ayrı bir hikaye anlatıyor:

1. Merkez Panel: İznik Gölü’nün Sureti (Askania)

Mozaiğin kalbinde “Askania” yazısı ile birlikte İznik Gölü, bir kadın figürü (personifikasyon) olarak tasvir edilmiş. Bu figür, gölün sadece bir su kütlesi değil, yaşayan bir varlık olarak görüldüğünü kanıtlıyor:

• Yosunlu Saçlar: Gölün doğal florasına atıf.

• Yengeç Kıskaçları: Saçlarına toka gibi işlenmiş göl canlıları.

• Dalgalı Boyun Çizgisi: Suyun hareketini simgeleyen estetik detaylar.

2. Sol Panel: Bereketin Kaynağı

Bu bölümde, omuzlarında mitolojik varlıklar taşıyan ve kucağında meyve sepeti tutan bir “Bereket Tanrıçası” yer alıyor. Sepetteki meyveler, İznik ovasının binlerce yıldır değişmeyen tarımsal zenginliğini simgeliyor.

İznik Gölü Askania mozaiği, yosun saçlı kadın figürü ve mitolojik tasvir.

Lüks Bir Roma Villası mı, Devlet Binası mı?

Arkeolog Yusuf Kahveci, bulunan eserin sıradan bir konuta ait olamayacak kadar ihtişamlı olduğunu vurguluyor. Duvarlarda rastlanan pahalı boya pigmentleri ve daha sonra söküldüğü anlaşılan mermer kaplamalar, buranın yüksek statülü bir Roma villası veya devlet eliyle yapılmış bir kamu binası (belki bir hamam) olabileceğini düşündürüyor.

Ayrıca alanın sadece Roma dönemiyle sınırlı kalmadığı; 4. yüzyıldaki yıkımın ardından 5., 8., 10. ve 11. yüzyıllarda (Bizans ve Osmanlı) üst üste yeni yapıların inşa edildiği, yani kesintisiz bir yaşam alanı olduğu tespit edildi.

Milimetrik İşçilik: 3 Boyutlu Geometrik İllüzyon

Mozaiğin sanatsal değeri, sadece figürlerinde değil, geometrik işçiliğinde de gizli.

• Malzeme Çeşitliliği: Mermer, doğal taş ve renkli cam tesseralar (mozaik taşları) kullanılmış.

• İncelik: Dış hatlarda 1 cm³ olan taşlar, merkezdeki yüz detaylarında yarım santimetreküp boyutuna kadar düşerek “resimsi” bir kalite yakalanmış.

• Motifler: Labirent desenleri, Gordion düğümü ve 3-4 farklı renk tonuyla derinlik verilmiş saç örgüsü motifleri, zeminde 3 boyutlu bir illüzyon yaratıyor. Bordürleri süsleyen nar ve sarmaşıklar ise bereket temasını çerçeveliyor.

  Kaynak: AA

Bu yazıya tepkin ne?

0 Beğendim 0 Sevdim 0 Komik 0 Vay Be 0 Üzücü 0 Sinir